<!-- /* Font Definitions */ @font-face {font-family:"Traditional Arabic"; panose-1:2 2 6 3 5 4 5 2 3 4; mso-font-charset:0; mso-generic-font-family:roman; mso-font-pitch:variable; mso-font-signature:24579 -2147483648 8 0 65 0;} /* Style Definitions */ p.MsoNormal, li.MsoNormal, div.MsoNormal {mso-style-parent:""; margin:0in; margin-bottom:.0001pt; text-align:right; mso-pagination:widow-orphan; direction:rtl; unicode-bidi:embed; font-size:10.0pt; mso-bidi-font-size:12.0pt; font-family:"Times New Roman"; mso-fareast-font-family:"Times New Roman"; mso-bidi-font-family:"Traditional Arabic";} @page Section1 {size:8.5in 11.0in; margin:1.0in 1.25in 1.0in 1.25in; mso-header-margin:.5in; mso-footer-margin:.5in; mso-paper-source:0;} div.Section1 {page:Section1;} -->

جمعيت و خانوار

طبق آمار آخرين سرشماري عمومي نفوس و مسكن شهرستان اروميه در سال 1375 تعداد 725008 نفر جمعيت داشته است كه 04/29 درصد از جمعيت كل استان را شامل مي‌شود. از اين تعداد جمعيت 444001 نفر شهري (24/61 درصد) و 281007 نفر روستايي (76/38 درصد) مي‌باشند. همچنين 372905 نفر از جمعيت اين شهرستان را مردان و 352103 نفر را زنان تشكيل مي‌دادند

جمعيت شهرستان اروميه طي بيست سال با رشدي مداوم از 370987 نفر در سال 1355 به 725008 نفر در سال 1375 رسيده است. متوسط نرخ رشد ساليانه آن در دهه اول مطالعه 037/0 و در دهه دوم 029/0 درصد بوده است. به اين ترتيب با توجه به متوسط نرخ رشد ساليانه استان كه در دهه‌هاي اول و دوم به ترتيب 036/0 و 022/0 درصد مي‌باشد. اين شهرستان از نرخ بالاتري نسبت به استان برخوردار بوده و از شهرستانهاي مهاجرپذير به حساب مي‌آيد.

تعداد خانوار اين شهرستان به تبع جمعيت آن پيوسته رو به افزايش مي‌باشد و از 69216 خانوار در سال 1355 به 149613 خانوار در سال 1375 رسيده است. البته طي اين مدت از ميانگين وسعت خانوار كاسته شده و از 4/6 نفر در دوره اول به 70/4 نفر در دوره آخر رسيده است.

افزايش سريع تعداد خانوار در دهه دوم نيز به طوري كه ملاحظه مي‌شود تحت تاثير دو عامل رشد جمعيت و كاهش ميانگين وسعت خانوار بوده است. با افزايش جمعيت شهرستان بر تراكم نسبي جمعيت آن افزوده شد و از 95/64 نفر در كيلومتر مربع در سال 1355 به 139 نفر در كيلومتر مربع در سال 1375 رسيده است.

ساختار سني و جنسي

در دوره مورد مطالعه ساختار سني جمعيت شهرستان به سوي تعادل گرايش دارد در سال 1375 سهم جمعيت كمتر از 15 سال شهرستان به 33/37 درصد كاهش يافته است در حاليكه سهم جمعيت 64-15 ساله با افزايش روبرو بوده و به رقم 45/58 درصد رسيده است. اين امر در گروه سني 65 سال به بالا نيز اتفاق افتاده است. مسلماً كاهش شدت جواني جمعيت شهرستان به عنوان يك تحول مثبت تلقي مي‌شود.

در آبان 1375، از 725008 نفر جمعيت شهرستان، 372905 نفر مرد و 352103 نفر زن بوده‌اند كه در نتيجه، نسبت جنسي برابر 106 به دست مي‌آيد. به عبارت ديگر، در اين شهرستان در مقابل هر 100 نفر زن، 106 نفر مرد وجود داشته است. اين نسبت براي اطفال كمتر از يكساله 109 و براي بزرگسالان (65 ساله و بيشتر) 109 بوده است. نسبتهاي مذكور در نقاط شهري به ترتيب، 108 و 100 و در نقاط روستايي 110 و 124 بوده است. از جمعيت اين شهرستان 33/37 درصد در گروه سني كمتر از 15 ساله، 45/58 درصد در گروه سني 64-15 ساله و 21/4 درصد در گروه سني 65 ساله و بيشتر قرار داشته‌اند.

گروههاي عمده سني شهرستان به تفكيك جنس و نقاط شهري و روستايي در سال 1375

ميانگين سني جمعيت شهرستان در سال 1375 حدود 45/24 و ميانه سني معادل 49/20 محاسبه گرديده كه اين شاخصها به شاخصهاي مربوط به استان كه 45/23 و 02/19 درصد است، نزديك مي‌باشد.

نمودار 1ـ هرم سني جمعيت شهرستان اروميه

نمودار 1- هرم سني شهرستان اروميه

الگوي سكونت

اين شهرستان طي بيست سال از ميزان شهرنشيني نسبتاً بالايي برخوردار بوده است. به طوري كه ميزان شهرنشيني از 3/44 درصد در سال 1355 به 24/61 درصد در سال 1375 رسيده است.

در آبان 1375 در اين شهرستان از 149478 خانوارهاي معمولي ساكن شهرستان 97/99 درصد در واحدهاي مسكوني معمولي زندگي مي‌كرده‌اند. اين نسبت در نقاط شهري 98/99 درصد و در نقاط روستايي 97/99 درصد بوده است.

دين و مذهب

در آبان 1375، از جمعيت شهرستان 83/98 درصد را مسلمانان تشكيل مي‌داده‌اند. اين نسبت در نقاط شهري 43/98 درصد و در نقاط روستايي 48/99 درصد بوده است. مذهب مردم اروميه در اكثريت شيعه مي‌باشد و سني در اقليت قرار دارد.

1. توزيع مهاجران برحسب آخرين محل اقامت قبلي

در فاصله سالهاي 1365 تا 1375 ، 123486 نفر به شهرستان وارد و يا در داخل اين شهرستان جا به جا شده‌اند. محل اقامت قبلي 41/32 درصد مهاجران، ساير استانها، 48/23 درصد شهرستانهاي ديگر استان محل سرشماري و 30/39 درصد شهر يا آبادي ديگري در همين شهرستان بوده است. محل اقامت قبلي بقيه افراد، خارج از كشور يا اظهار نشده بوده است.

مقايسه محل اقامت قبلي مهاجران با محلي كه در آن سرشماري شده‌اند نشان ميدهد، 28/24 درصد از روستا به شهر، 79/42 درصد از شهر به شهر، 52/11 درصد از روستا به روستا و 60/16 درصد از شهر به روستا در طي 10 سال قبل از سرشماري آبان 1375 مهاجرت كرده‌اند.

مهاجران وارد شده طي 10 سال قبل از سرشماري آبان 1375 برحسب آخرين محل اقامت قبلي به تفكيك نقاط شهري و روستايي و جنس.

2- توزيع مهاجران برحسب مدت اقامت در محل سرشماري

توزيع مهاجران وارد شده طي سالهاي 1365 تا 1375 به شهرستان، برحسب مدت اقامت در محل سرشماري نشان ميدهد كه بيشترين تعداد مهاجران وارد شده به شهرستان و يا جا به جا شده در داخل آن با 03/18 درصد مربوط به كمتر از يك سال قبل از سرشماري و كمترين تعداد آنان با 74/2 درصد مربوط به 9 سال قبل از سرشماري بوده است.

بيشترين تعداد مهاجران وارد شده و يا جا به جا شده در نقاط شهري مربوط به كمتر از يك سال قبل از سرشماري است (47/17 درصد) و براي نقاط روستايي مربوط به كمتر از يك سال قبل از سرشماري (41/25 درصد) بوده است.

سواد

در آبان 1375 ، از 631619 نفر جمعيت 6 ساله و بيشتر شهرستان، 11/73 درصد باسواد بوده‌اند. نسبت باسوادي در گروه سني 6-14 ساله 99/87 درصد و در گروه سني 15 ساله و بيشتر 31/67 درصد بوده است. در بين افراد لازم التعليم (6-14 ساله)، نسبت باسوادي در نقاط شهري 78/94 درصد و در نقاط روستايي 59/77 درصد بوده است.

درصد باسوادان در جمعيت 6 ساله و بيشتر بر حسب گروههاي عمده سني به تفكيك ساكن و جنس

در اين شهرستان، نسبت باسوادي در بين مردان 97/81 درصد و در بين زنان 74/63 درصد بوده است. اين نسبت در نقاط شهري براي مردان و زنان به ترتيب 10/88 درصد و 46/75 درصد و در نقاط روستايي 09/72 درصد و 31/44 درصد بوده است.

نمودار5-درصد‌باسوادان‌در‌جمعيت‌6‌ساله‌و‌بيشتر‌شهرستان‌اروميه‌بر‌حسب‌سن‌به‌تفكيك‌جنس

نمودار 6- درصد با سوادان در جمعيت 6 ساله و بيشتر شهرستان اروميه بر حسب سن به تفكيك نقاط شهري و روستايي

آموزش

در آبان 1375، از جمعيت 6-24 ساله شهرستان، 60/57 درصد در حال تحصيل بوده‌اند. اين نسبت در نقاط شهري 06/69 درصد و در نقاط روستايي 40/41 درصد بوده است.

در اين شهرستان، 85/83 درصد از كودكان، 79/78 درصد از نوجوانان و 04/30 درصد از جوانان به تحصيل اشتغال داشته‌اند.

زبان و لهجه

زباني كه مردم اروميه امروزه به آن تكلم مي‌كنند زبان تركي آذربايجان جنوبي مي‌باشد. مردم شهرستان اروميه از قديم الايام داراي فرهنگ غني و متكي بر اعتقادات مذهبي مي‌باشند. علاوه بر زبان اصلي آنان كه تركي آذري مي‌باشد تعدادي از جمعيت كرد اين شهرستان به زبان كردي نيز تكلم مي‌كنند.

در زبان تركي آذري لهجه‌هاي مختلف وجود دارد كه لهجه و گويش مردم اروميه از نوع گويشهاي غربي مي‌باشد كه حالت جدا كننده آن از ديگر انواع گويشها عبارتند از:

1.اغلب اوقات در هجاي اول كلمات دخيل فتحه تبديل به (آ) مي‌شود: ضاييف به جاي ضعيف

2.(ايي) تبديل به (I) مي‌شود. ايليخ (ولرم)، قيمات (قيمت)

3.(ن) غنه موجود است: مائنگا به جاي مانا (به من)

4.در وسط كلمه و آخر كلمات تك هجائي (ب) تبديل به (و) مي‌شود. چووان به جاي چوبان

5. در وسط كلمه و آخر كلمات تك هجائي (ج) تبديل به (ژ) مي‌شود. باژي به جاي باجي

6.در آخر كلمات صامتها بي‌طنين‌اند: پاپاخ (كلاه) ـ آغاش (درخت)

7.در آخر كلمه (ب) تبديل به (ف) مي‌شود: كتاف، آليف (گرفته)

8.در وسط و آخر كلمه و تبديل كلمه و تبديل به (ي) مي‌شود: بوزوي به جاي بوزوو (گوساله)

9.هماهنگي صائتهاي لبي قوي است: گورمه‌يوف (نديده است)

10.در اول كلمات (ي) (و) (ه) حذف مي‌شود: اومروخ به جاي يومروق (مشت)

11.كلماتي كه با صائت ختم مي‌شوند در حالت مفعول صريح پسونديي (YI) مي‌گيرند. (به جاي ني)

12.پسوندهاي زمان حال ار، اور (OR)، اور (OR) مي‌باشد: آلر (مي‌گيرد)

13.در حالت سوال مي، مو بكار مي‌رود: او خودومو (آيا خواند)