ويژگيهاي جغرافيايي , تاريخي و سياسي اداري شهرستان نقده

سه شنبه ۲۵ خرداد ۱۳۸۹ ساعت ۱۷:۲۵

ويژگيهاي جغرافيايي و تاريخي شهرستان نقده :

نقده بر اساس دلايل و شواهد زياد بعلت وجود زمينهاي حاصلخيز و موقعيت نظامي آن ايجاد شده است . اين شهرستان مقصد مهاجرت و سكونت اقوام مختلفي مانند آشوريها، كردها و تركان بوده است . تا اينكه طايفه قره پاپاق يعني كلاه سياه كه در زمان فتحعلي شاه از قفقاز به ايران مهاجرت كرده بودند در جلگه وسيع سلدوز (سلدوز نامي قديمي و اسم قبيله‌اي از مغولهاست) مسكن گزيدند و آثار باستاني فراواني در تپه و روستاي حسنلو در 12كيلو متري شمال شرقي نقده كشف شده است بطوري كه مردگان در حالت چمباتمه به خاك سپرده مي‌شدند. سفالهاي زيادي نظير قوريها، جام ها و ظروف ديگري با نقش‌هاي زيبا يافت شده است كه نشان مي‌دهد اين تمدنها به 2000 سال پيش از ميلاد مسيح بر مي گردند (تمدن تپه حسنلو به 7 قرن پيش از ميلاد مسيح برميگردد) و مربوط به طوايف مانا بوده است. تريرلوس از قبور سلاطين مسيحيت و سكائي در شمال جلگه نقده و متعلق به نيمه هزاره قبل از ميلاد است . دژ باستاني قلات گاه در شمال نقده مربوط به 900 سال قبل از ميلاد مسيح مي باشد .

ويژگي هايي سياسي و اداري شهرستان نقده :

شهرستان نقده در 100 كيلو متري جنوب و جنوب شرقي مركز استان آذربايجان غربي بين شهرستانهاي اروميه، اشنويه، پيرانشهر و مهاباد واقع گرديده است و از شمال به درياچه اروميه محدود مي‌گردد. اين شهرستان داراي دو بخش به نامهاي محمديار و مركزي است و چهار دهستان دارد. بخش محمد يار با دهستانهاي المهدي و حسنلو و بخش مركزي با دهستانهاي بيگم قلعه و سلدوز است.

ويژگيهاي جغرافيايي طبيعي شهرستان نقده :

ـ موقعيت، حدود وسعت شهرستان نقده :

شهرستان نقده با وسعت 087/1050 كيلومتر مربع حدود 67/2 درصد از استان را به خود اختصاص داده است. اين شهرستان در محدوده ارتفاعي 1000 تا بيش از 2000 متر از سطح دريا قرار گرفته و شيب متوسط وزني آن 10 درصد محاسبه گرديده است. جمعيت مركز شهرستان 64807 نفر و جمعيت شهرستان 162228 نفر مي‌باشد. و در مختصات جغرافيايي َ22 و ْ45 طول شرقي و ً57 , ْ36 عرض شمالي از نصف‌النهار گرينويچ قرار گرفته است.

ـ كوههاي شهرستان نقده :

شهرستان نقده با توجه به موقعيت خاص توپوگرافي در جلگه واقع شده است و تپه‌هاي با ارتفاع كم كه پايكوه سلسله جبال زاگرس در منطقه اشنويه را تشكيل مي‌دهند. كوههاي مهم شهرستان نقده عبارتند از : كوه قره داغ با ارتفاع 1652 متر سلطان يعقوب با ارتفاع 2149 متر و كوه بابا حسن، كاني رش سرشاخان، كوه خرنگ، قلعه ماران.

ـ دشت شهرستان نقده :

دشت نقده در جنوب‌غربي درياچه اروميه واقع شده است. عمده‌ترين محدوده اراضي قابل كشت آبي در اين دشت مربوط به سطح آب زيرزميني, زهكشي و مسائل مربوط به جنس خاك است. محصولات عمده زراعي دشت نقده در كشت آبي گندم وجو و در كشت ديم نيز گندم و جو و حبوبات مي‌باشد. منابع تأمين آب سطحي دشت رودخانه گدارچائي كه از ارتفاعات دالانپر و بزسينا در مرز ايران و عراق سرچشمه گرفته و پس از آبياري نمودن مزارع دشت اشنويه وارد دشت نقده مي‌گردد. اين رودخانه در طول دشت جريان دارد و از شمال شهرستان نقده سپس از جنوب محمد يار عبور كرده و در انتها به شوره‌زار جنوب درياچه اروميه وارد مي‌شود و شاخه‌هاي فرعي ديگري درمسير وارد گدارچائي مي‌شوند و جريان آب فصلي دشت را تأمين مي‌نمايند.

ـ دره هاي شهرستان نقده :

دره زيباي گدار كه از شمال شهرستان نقده و جنوب محمد يار واقع شده و رودخانه گدار در آن جاري است به لحاظ خوش آب و هوايي و باغات سواحل رودخانه مورد توجه و استفاده افراد خسته از كار روزمره و محيط كسالت‌آور شهري در روزهاي تعطيل سال قرار مي‌گيرد.

ـ منابع آب شهرستان نقده :

منابع آب شهرستان نقده در 3 بخش عمده آبهاي سطحي (رودها)، آبهاي زير زميني (چشمه ها, قنا ت, چاه‌ها) و آبهاي راكد (سدها, تالابها, درياچه‌ها) بررسي مي‌نمائيم.

ـ آبهاي سطحي شهرستان نقده :

ـ رودخانه‌ها :

در شهرستان نقده تنها رودخانه گدار جاري است، بطوريكه در بخش منابع آب شهرستان اشنويه ذكر گرديده اين رودخانه از ارتفاعات مرزي ايران و عراق سرچشمه مي‌گيرد و پس از عبور از دشت اشنويه وارد درياچه اروميه مي‌گردد، جريان اين رودخانه در جهات غربي و شرقي است، ميزان آب آن بر حسب فصول مختلف فوق‌العاده تغيير مي‌يابد.

ـ رودخانه گدار :

اين رودخانه يكي از رودخانه‌هاي دائمي شهرستان نقده بوده و از ارتفاعات مرزي ايران و عراق سرچشمه مي‌گيرد و پس از دريافت شاخه‌هاي متعدد از دشت اشنويه عبوركرده و وارد دشت نقده مي‌گردد، در اين دشت قسمتي از آب رودخانه توسط كانال احداث شده توسط آب منطقه‌اي استان آذربايجان غربي وارد سد حسنلو (تالاب حسنلو) شده و بقيه در مسير اصلي رودخانه و پس از گذشتن از محمديار و جاده اروميه، مهاباد و روستاهاي درگه سنگي، گرده قيط و مميند از محل نيزارهاي گرده قيط و مميند و پاي كوه بوغه داغ وارد باتلاق جنوبي درياچه اروميه مي‌گردد و وسعت حوزه آبريزي رودخانه گدار 2103 كيلومتر مربع و مجموعه آبدهي سالانه 9/237 ميليون متر مكعب برآورد گرديده است.

ـ آبهاي زيرزميني شهرستان نقده :

آبهاي زيرزميني شهرستان نقده همراه با شهرستان اشنويه مورد مطالعه قرار گرفته است، اين امر اولاً بدليل قرار‌گرفتن دشتهاي اشنويه و نقده در مجاورت همديگر و ثانياً بدليل جديد التأسيس بودن شهرستان اشنويه مي‌باشد يعني تا چند سال قبل اشنويه يكي از بخشهاي نقده محسوب مي‌گرديد و بعداز آن مطالعاتي صورت نگرفته است.

آبهاي زيرزميني سطحي اين دو شهرستان از دامنه‌هاي مناطق كوهستاني شروع گشته و تا سواحل درياچه اروميه امتداد مي‌يابد. عمق ايستايي آب زيرزميني در دامنه مناطق كوهستاني 10متر و در حوالي سواحل

درياچه اروميه به امتداد 1متر مي‌رسد. جهت جريان آب از غرب به شرق و به سمت درياچه اروميه

مي‌باشد ولي سفره آب زيرزميني دشت نقده و اشنويه بطور متوسط 80 متر و حداكثر عمق آن 120 مترمي‌باشد. مساحت سطح سفره مذكور 430 كيلومتر مربع و حجم مفيد سفره مذكور 700 ميليون متر

مكعب مي‌باشد. شيب و جهت جريان آب سفره مذكور را از غرب به شرق به طرف زير درياچه و هدايت الكترويكي آب سفره مذكور 7000 ـ 300 مي‌باشد. ارقام فوق نشان مي‌دهد ميزان املاح آب سفره زيرزميني بطرف درياچه به شدت افزايش مي‌يابد و احتمالاً در زير بستر درياچه ميزان درصد املاح آب زيرزميني از ارقام فوق زياد گشته و در نتيجه براي مصارف شرب قابل استفاده نخواهد بود. آبهاي زيرزميني اين منطقه در سه بخش چشمه‌ها, قنوات و چاهها مورد بررسي قرار مي‌دهيم.

ـ چشمه هاي شهرستان نقده ـ اشنويه :

تعداد كل چشمه‌ها بر اساس آمار سال 1371 در اين دشت به 160 دهنه با ميزان 29/38 درصد تخليه منابع آبهاي زيرزميني مورد بهره‌برداري قرار گرفته است. اين چشمه‌ها داراي مالكيت خصوصي بوده و جهت آبياري نمودن اراضي زراعي و باغات مورد بهره‌برداري قرار مي‌گيرند. چشمه‌هاي مهم اين منطقه عبارتند از : چشمه دشت بيل، هفت چشمه، درگه، چشمه شور، راندوله.

ـ قنوات شهرستان نقده ـ اشنويه :

در دشت نقده و اشنويه در دهه گذشته 11 رشته قنات به ثبت رسيده ولي بر اساس آمار در سال آبي د 1378 - 1379 تعداد سه رشته قنات با آب‌دهي سالانه 35% ميليون متر مكعب مورد بهره‌برداري قرار مي‌گيرد، اكثر قناتها متروكه و مورد استفاده نمي‌باشد.

ـ چاههاي شهرستان نقده ـ اشنويه :

تعدا كل جاههاي موجود در سال آبي 1378 ـ 1379 حدود 2786 حلقه بوده است كه از اين تعداد 199 حلقه چاه عميق با آب‌دهي سالانه 035/35 ميليون متر مكعب و تعداد 1587 حلقه چاه نيمه عميق با تخليه سالانه 735/56 ميليون متر مكعب مجموعاً با تخليه سالانه 77/91 ميليون متر مكعب مورد بهره برداري قرار مي‌گيرد.

ـ آبهاي راكد شهرستان نقده :

آبهاي راكد شهرستان نقده را در سه بخش سدها, تالابها و درياچه‌ها بررسي مي‌نماييم.

ـ سدهاي شهرستان نقده :

ـ سد حسنلو :

سد حسنلو بر روي تالاب بين‌المللي حسنلو (شور گل) توسط سازمان آب منطقه‌اي استان آذربايجان غربي با پيمانكاري 101 كعبه سپاه پاسداران و زير نظر مهندسين مشاور پوياب در كنار محور اروميه ـ مهاباد احداث شده است و آب آن از رودخانه گدار توسط بند انحرافي و كانالي به طول 15 كيلومتر برآورد شده و حجم ذخيره آب در اين سد (تالاب) 76 ميليون متر مكعب تأمين مي‌گردد و ارتفاع سد خاكي احداث شده 5/7 متر وراي سطح قبلي آب مي‌باشد و تا كنون از آب سد استفاده نشده و اقدامات پمپاژ آب (تأسيسات پمپاژ) در حال احداث بوده و نيمه تمام است، در خصوص اين سد در بخش تالاب حسنلو مطالبي ارائه خواهد شد.

ـ تالابهاي شهرستان نقده:

ـ تالاب بين المللي يادگارلو :

اين تالاب در كنار روستاي يادگارلو از تالابهاي مهم و بين‌المللي بوده كه با ايجاد زهكشي در كنار آن متأسفانه آب آن خشكيده است و توسط مسئولين در احياي اين تالاب اقداماتي صورت گرفته، اميد است در آينده نزديك شاهد احياي اين تالاب مهم باشيم.

ـ تالاب حسنلو :

ـ محل و موقعيت :

مختصات جغرافيايي اين تالاب عبارت است از َ22 و370 عرض شمالي و ... و َ27 و 450 طول شرقي از نظر

تقسيمات كشوري اين تالاب در حوزه شهرستان نقده واقع شده و در حدود 25 كيلومتري اين شهرستان قرار دارد، ارتفاع اين تالاب از سطح دريا 1286 متر است.

ـ راه دسترسي :

اين تالاب در غرب جاده آسفالته اروميه و مهاباد و حدوداً در 5 كيلومتري درياچه اروميه قرار دارد و از شهرستان نقده 25 كيلومتر فاصله دارد.

ـ مساحت و محدوده :

اين تالاب از شمال و شمال شرقي و غربي توسط تپه‌هايي با شيب 30 الي 40 درصد احاطه مي‌شود. از شرق به جاده اروميه ـ مهاباد و از سمت جنوب به اراضي پست و شور منتهي مي‌شود. مساحت اين تالاب 1100 هكتار است و حداكثر طول آن 4200 متر و حداكثر عرض آن 3120 متر است، عمق متوسط تالاب 162 و حداكثر عمق آن 175 سانتيمتر است.

ـ زمين شناسي ـ ژئومورفولوژي و رسوب شناسي تالاب حسنلو :

تالاب حسنلو كه در دشت نقده واقع شده است و داراي ساختار زمين شناسي به شرح زير است.

1ـ كامبرين :

نهشته‌هاي دوره كامبرين كه در قسمت شمال شرقي منطقه مورد مطالعه واقع است، داراي وسعت نسبتاً زياد بوده و شامل دولوميت، آهكهاي دولوميتي لايه‌اي و آهك است. رنگ اين رسوبات عمدتاً خاكستري تيره و متبلور بوده و حاوي باندهاي نازك چرتي مي‌باشد، در آهكهاي اين منطقه آثاري از ماكروفسيلها ديده مي‌شود و ماكروفسيل‌هايي كه بصورت آشكار و به راحتي واريز در دسترس باشد، وجود ندارد. در بعضي از قسمتها آهك همراه با ماسه سنگها و شيل مي باشد. اين نهشته‌ها سني معادل كامبرين مياني تا بالائي را دارند.

2ـ پرمين :

رسوبات پرمين در اين منطقه در مناطقي كه بر روي تشكيلات كامبرين و پركامبرين بصورت دگرشيبي قرار گرفته اند، داراي ضخامت نسبتاً زيادي مي‌باشند. اين رسوبات در مناطقي ديگر حالت روراندگي بر روي رسوبات و سنگهاي قديمي‌تر دارند.

اين نهشته‌ها را مي‌توان در منطقه به دوبخش تقسيم كرد: نوعي كه داراي ضخامت كم و حداكثر تا 400متر بوده و شامل ماسه سنگ و كوارتزيت بوده و رنگ آنها قرمز تا سفيد شيري مي‌باشد كه در بعضي از نقاط اين نهشته‌ها بطور محلي همراه كنگلومرا رسوبات شيلي و سيلتسون بوده كه گاهاً در شيل‌هائي كه در قائده قرار گرفته اند، ناخالصيهاي لاتريتي ديده مي‌شود.

نوع ديگري از نهشته‌ها شامل آهك و آهك دولوميتي كه داراي ضخامت بيشتري بوده و رنگ آنها تيره‌تر و در مواردي شيري و روشن مي‌باشد. اين تشكيلات را مي‌توان معادل سازند روته در نظر گرفت و ماكروفسيل در سنگهاي منطقه مورد مطالعه ديده نشده است، بطور كلي رسوبات پرمين بر خلاف ساير رسوبات بطور گسترده چه از نظر سطحي و چه از نظر حجمي در منطقه به چشم مي‌خورد.

3ـ ميوسن :

اين نوع رسوبات كه داراي ضخامت حداكثر تا 100 متر مي‌باشند، بطور تقريباً هم‌شيب و گاهاً با چين‌خوردگي ملايم بر روي رسوبات قديمي‌تر قرار گرفته‌اند، شامل سنگهاي آهكي كه رنگ آنها غالباً خاكستري تا سفيد و در مناطقي بصورت رنگي مشاهده مي‌شود. مارني و ماسه سنگي كه مقدار آنها نسبت به آهك كم بوده و گاهاً همراه با كنگلومرا مي‌باشد به چشم مي‌خورد. با توجه به نوع نهشته‌هاي موجود، ميوسن را مي‌توان به دوقسمت مجزا كرد: يك قسمت، غالباً شامل رسوبات آهكي به رنگهاي خاكستري تا صورتي مي‌باشد كه بعلت نوع اقليم منطقه در يك چشم‌انداز ژئومورفولوژيكي ايجاد پرتگاه را نموده‌اند و سنگواره‌هاي ماكروسكوپي در تشكيلات منطقه ديده نمي‌شود، نوع ديگري از رسوبات كه شامل ماسه‌سنگ نسبتاً نرم و گاهاً ميكروكنگلومرايي مي‌باشد كه بعضاً به علت وجود مارن رنگ آنها از

خاكستري تا سبز متمايل به خاكستري بطور تقريباً هم شيب بر روي رسوبات آهكي قرار گرفته‌اند، در اين رسوبات نيز آثار ماكروفسيل نادر مي‌باشد. دانه‌هاي تشكيل دهنده كنگلومراي منطقه نسبتاً كوچك و غالباً كمتر از 5 سانتي‌متر مي‌باشد.

4ـ كواترنري :

تشكيلات كواترنري شامل دو قسمت بصورت زير مي‌باشد.

الف) رسوبات آبرفتي و مخروط افكنه‌هاي سيستم قديمي كه در ارتفاع بالا قرار گرقته‌اند و شامل كنگلومرائي مي‌شوند كه با توجه به عدم عامل دياژنتيكي مؤثر، سست و غالباً بصورت واريزه‌هايي به طرف پايين سرازير شده‌اند.

ب) رسوبات مناطق كنار تالاب كه بصورت شوره‌زار بوده و از نظر جنس خاك رسي و به همين خاطر نيز در مناطق از آن تركهاي گلي در فصول گرم سال بوجود مي‌آيد و در فصل بارندگي بعلت اشباع شدن اين قسمتها محيط گلي و بصورت باتلاقي در مي‌آيد كه در بخش‌هايي از آن پوشش گياهي خاص محيط تبديل به يك آكوسيستم موقت براي موجودات آن منطقه مي‌شود. البته وجود نمك مانع از تشكيل

تركهاي گلي بزرگ مي‌شود كه خاص ساير مناطق رسي بدون نمك است.

از نظر ژئومورفولوژيكي اين منطقه پست و تقريباً با بستر تالاب اختلاف ارتفاع چشمگيري ندارد و به همين خاطر در نتيجه افزايش سطح آب تالاب قسمت وسيعي از اين منطقه زيرآب رفته و در حالت عكس از آب سر بر مي‌آورد. از ساختمانهاي زمين‌شناسي موجود ديگر اثر پاي موجودات منجمله پرندگان مهاجر منطقه مي‌باشد. وجود چنين تالابي در منطقه باعث شده است كه در بعضي از مناطق دشت نقده ـ مهاباد، سطح آب شيرين با شور اختلاطي در چاههاي حفر شده جهت استفاده داشته باشد.

ـ خلاصه :

تالاب حسنلو واقع در دشت نقده با داشتن نهشته‌هاي كامبرين، پرمين، ميوسن و كواترنري در واحد ساختمان رسوبي خوي ـ مهاباد قرار گرفته است. قديمي‌ترين سازند كامبرين بوده و پرمين بصورت دگر‌شيبي بر روي آن قرار گرفته است.

رسوبات ميوسن غالباً مارني و آهكي و كواترنزي بصورت كنگلومرايي و رسوبات باتلاقي نمكي مي‌باشد. آثار كم فعاليتهاي كوهزائي و تكتونيكي در منطقه مورد مطالعه دال بر آرام بودن حوضه در زمان رسوبگذاري است.

ـ هيدرولوژي :

در گذشته آب اين تالاب فصلي بوده يعني در فصل كم آب (تابستان تا اوايل پاييز) تالاب رو به خشكي مي‌رفت و همزمان با نزول بارندگي آب در آن جمع مي‌شد. ولي از سال 1372 بعلت بارندگيهاي فراوان و همزمان با بالا آمدن سطح آب درياچه اروميه اين تالاب بصورت دائمي در آمده، منبع تأمين‌كننده آب تالاب بارشهاي مستقيم و آبهاي جاري سطحي بوده كه از اراضي كاسه تالاب وارد آن شده و ذخيره مي‌گردد. ولي در حال حاضر امور آب استان با پيمانكاري 101 كعبه سپاه پاسداران و زير نظر مهندسين مشاور پوياب سد خاكي در انتهاي جنوبي تالاب احداث شده و از رودخانه گدار نقده توسط بند انحرافي و كانالي بطول 15 كيلومتر آب احداث شده و حجم ذخيره آب در تالاب 76 ميليون متر مكعب برآورد گرديده است و ارتفاع سد خاكي احداث شده برابر 5/7 متر وراي سطح قبلي آب مي‌باشد. با اختلاط آب به غلظت آب رودخانه تغذيه‌كننده آب، يعني رودخانه گدار نزديك خواهد شد و از آب جمع شده براي آبياري زمين‌هاي اطراف استفاده خواهد شد كه اقداماتي در همين راستا در دست اقدام است.

ـ تالاب دورگه سنگي (سيران گلي)

ـ محل و موقعيت :

مختصات جغرافيايي اين تالاب عبارت است از : َ32 و 360 عرض شمالي و َ33 و 450 طول شرقي و از لحاظ تقسيمات كشوري جزء محدوده شهرستان نقده محسوب مي‌شود و در 20كيلومتري اين شهرستان واقع شده و ارتفاع اين تالاب از سطح دريا 1286 متر است.

ـ راه دسترسي :

اين تالاب در محور جاده اروميه به مهاباد واقع شده و از كنار جاده قابل رؤيت است. بعد از رسيدن به سه‌راهي محمديار و پيمودن يك جاده خاكي 200 متري بطرف شمال شرقي به روستاي دورگه سنگي مي‌رسيم كه تالاب در حاشيه آن قراردارد.

ـ مساحت ومحدوده :

اين تالاب از شمال به رشته كوههاي سنگي و از مغرب و جنوب غربي به اراضي چمن زار و پست و شور با شيب 0 تا 5/0 درصد منتهي مي‌شود كه اين اراضي با افزايش ميزان آب به زير آب مي‌رود. و از شرق و جنوب به ارتفاعات نيمه سنگي تا سنگي با خاك كم منتهي مي‌شود. مساحت اين تالاب حدود 380 هكتار است، عمق متوسط اين تالاب 100 سانتيمتر و حداكثر عمق آن 162 سانتيمتر است.

ـ زمين شناسي ـ ژئومورفولوژي و رسوب شناسي تالاب دورگه سنگي :

اين تالاب كه در بالاي جاده نقده ـ مهاباد قرار دارد و از نظر زمين‌شناسي شامل نهشته‌هاي زير است:

1ـ پرمين :

رسوبات پرمين در اين منطقه شامل آهك، آهك دولوميتي و ماسه سنگ كه گاهاً نوع كوارتزيتي بوده است. رنگ رسوبات از روشن تا تيره حتي نوع صورتي متمايل به قرمز رنگ نيز دارد كه در سنگهاي آهكي و ماسه سنگي نيز ديده مي‌شود كه دليل ناخالصي‌هاي اكسيد آهن و بعضاً كانيهاي رسي ميباشد، همراه اين نهشته‌ها در بعضي از نقاط كنگلومرا، شيل و سيلتستون نيز ديده مي‌شود كه ضخامت آنها نسبت به رسوبات نوع اول ازاهميت كمي نيز برخوردار است.

2ـ ميوسن :

نهشته‌هاي ميوسن شامل آهك به رنگهاي خاكستري و صورتي رنگ مي‌باشد كه گاهاً ذرات ريزي از سنگ با جنس‌هاي متفاوت توسط همين آهك‌ها كه نقش سيمان را دارند به همديگر چسبيده و سنگهاي برشي را تشكيل داده‌اند. با توجه به اينكه اين سنگها تحت تاثير عوامل تكنونيكي قرار گرفته‌اند، لذا شكستگي‌هاي فراوان باعث شده است كه ميزان نفوذپذيري اين سنگها زياد و بعلت هوازدگيهاي فيزيكي و شيميايي خرده‌سنگهاي آهكي رد پاي دامنه برونزده‌ها ديده شوند و همچنين در نقاطي تشكيل پرتگاههائي را دهند كه بعلت ضخامت كم اين نهشته‌ها در اين مناطق داراي ارتفاع كم مي‌باشند. در بعضي از نقاط اين سنگها برروي رسوبات جوانتر بصورت ناپيوسته نوع هم شيب قرار گرفته‌اند.

3ـ اليگوميوسن :

اين تشكيلات شامل رسوبات مارني به رنگ خاكستري تا سبز كه گاهاً بعلت زياد بودن مواد رسي و تركيبات آهن‌دار متمايل به قرمز تا آجري هم مي‌باشد. همراه اين نهشته‌ها كنگلومراها و گاهاً لايه‌هاي نازكي از آهك به ضخامت چند سانتي‌متر تا چندين متر در بين اين لايه‌هاي آهكي ديده مي‌شود كه از نظر وجود ماكروفسيلها بسيار بوده و داراي نفوذ‌پذيري زياد و اين نهشته‌ها در بعضي از مناطق بسيار

ناپايدار مي‌باشند، بطوريكه درقسمتهايي بصورت واريز بطرف سرازيري‌ها ريخته و برروي همديگر انباشته شده‌اند. ضخامت اين رسوبات در بعضي از قسمتهاي چندين متر خصوصاً در كناره جاده تا بيش از 100 متر مي‌رسد.

4ـ كواترنري :

اين رسوبات شامل تشكيلات كواترنري مي‌باشد كه بصورت رسوبات آبرفتي و مخروط‌افكنه‌ها سيستم قديمي در ارتفاع بالاتر قرار گرفته‌اند و شامل كنگلومراهائي مي‌شوند كه با توجه به عدم دياژنتيكي موثر است و غالباً بصورت واريزهاي پايين سرازير شده‌اند.

ـ خلاصه :

تالاب دورگه سنگي بعد از سه را ه محمديار (جاده نقده ـ مهاباد) واقع در كنار روستاي دورگه سنگي است. از نظر ژئومرفولوژيكي بخش شمال شرقي تالاب ارتفاعات و بخش جنوب غربي آن به دشت نقده منتهي مي‌شود. اين تالاب همراه با تشكيلات سازنده رسوب تالاب در واحد ساختماني رسوبي البرز ـ آذربايجان واقع است و شامل تشكيلات پرمين، اليگوميوسن، ميوسن و كواترنري مي‌باشد كه وسعت

رسوبات كواترنري بيش از نصف اطراف تالاب را پوشانده و شامل آلوويوم و گاهاً رسوبات سيلتي و رسي است كه بعد از آب‌گيري بصورت گل در مي‌آيند و بعد از خشك شدن ساخت رسوبي تركهاي گلي را ايجاد مي‌كنند. عدم شناسايي گسل در حد فواصل بين پرمين و اليگوميوسن مي‌تواند حاكي از يك دگرشيبي باشد كه در نتيجه پس روي و فرسايش رسوبات پرمين و سپس پيش روي دريا بر روي رسوبات پرمين ايجاد شده است.

ـ هيدرولوژي :

تالاب دو رگه سنگي يك تالاب دائمي است و آب آن از بارش مستقيم و آبهاي جاري سطح كه از ارتفاعات اطراف به پايين سرازيرمي‌شود و از دو چشمه كه در ضلع جنوبي و از كنار وارد تالاب مي‌شود،

تأمين مي‌شود. هنگام افزايش آب چمن‌زارهاي سمت غرب و جنوب غربي تالاب به زير آب مي‌رود و مساحت تالاب را تحت تأثير قرار مي‌دهد.

دوچشمه ذكر شده آب لب شور دارند و از زير صخره‌هاو كف زمين مي‌جوشد و براي شرب انسان بعلت شوري مناسب نيستند. روستائيان دورگه سنگي از آب اين چشمه‌ها براي شستشوي ظروف و لباس و

گاهي شستن خودشان از آن استفاده مي‌كنند بخصوص كه در زمستان آب چشمه‌ها نيمه گرم است.

دبي تقريبي آب چشمه‌ها عبارتند از: چشمه بزرگ 8 ليتر در ثانيه و چشمه كوچك 4 ليتر در ثانيه، آب چشمه‌ها دائمي و در همه فصول است.

ـ تالاب شيطان آباد :

اين تالاب در 6 كيلومتري شهرستان نقده و در سمت شرقي جاده شوسه نقده ـ حيدر آباد قرار گرفته و در حدود 25 هكتار وسعت دارد با وجود وسعت كم از زيستگاه‌هاي مهم پرندگان مهاجر است .

ـ تالاب سلدوز :

اين تالاب در فاصله 25 كيلومتري نقده و در شمال جاده گرده قيط ـ مميند واقع شده و قبلاً در حدود 180 هكتار وسعت داشته ولي بعلت ريزش آب كانال زهكشي پايين دست سد حسنلو به اين محل و احداث دايك توسط اداره كل حفاظت محيط زيست آذربايجان غربي و جمع شدن آب بر وسعت آن افزوده شد و حدود 800 هكتار مي‌رسد دليل اين امر وجود خشكسالي‌هاي اخير چندين ساله و نبود محل مناسب براي پرندگان آبزي و كنار آبزي بوده است.

ـ درياچه هاي شهرستان نقده :

درياچه اروميه در شمال اين شهرستان واقع شده و در اين زمينه در بخش اروميه مطالبي ارائه گردده است.

زمين شناسي شهرستان نقده :

در مورد زمين‌شناسي دشت نقده در قسمت تالاب حسنلو مطالبي بصورت كامل ارائه گرديده است.

ـ زلزله خيزي :

شهرستان نقده از نظر زلزله‌خيزي و خطر زلزله در حد متوسط و پايين قرار دارد و تا كنون زلزله‌هاي كه موجب بروز خساراتي در اين شهرستان شود به ثبت نرسيده است.

خاكشناسي شهرستان نقده :

خاكهاي مطالعه شده در شهرستان نقده عمدتاً جزء خاكهاي كلاسه II و III است كه در بخشهاي مرتفع عمق خاك كم و در بخشهاي مسطح خاكها نيمه عميق تا عميق هستند به دليل وجود عوامل

بازدارنده گوناگون سطح براي كاربري زراعت آبي 61 درصد از وسعت شهرستان محدوديت شديد، 36 درصد محدوديت متوسط و 4 درصد محدوديت كم دارد. براي كاربري مرتع و چراگاه 58 درصد از مساحت شهرستان محدوديت شديد، 18 درصد محدوديت زياد و 24 درصد محدوديت متوسط دارد.

پوشش گياهي شهرستان نقده :

در سطح شهرستان نقده جنگلهاي طبيعي وجود ندارد تنها باقي‌مانده جنگلهاي غرب بصورت تك‌درختي مشاهده مي‌گردد، درختان و درختچه‌هاي مهم عبارتند از: بادام وحشي، نسترن وحشي، زالزالك، انجيروحشي و... مي‌باشد. ولي پوشش گياهي غالب شهرستان پوشش مرتعي است كه از وسعت 99080 هكتاري شهرستان 46128 درصد به مراتع اختصاص يافته است. مراتع اين شهرستان از نوع مراتع ميان بند قشلاقي بوده و دامدارن منطقه جهت تعليف احشام در فصل تابستان از مراتع ييلاقي اشنويه استفاده مي‌نمايند.

بررسي وضعيت طبيعي شهرستان نقده از لحاظ زيست محيطي و بررسي عوامل آسيب و تخريب:

كوهها و دشتها :

اهميت مناطق كوهستاني علاوه بر ارزش زيستگاهي از نظر آب و هوا و چشم اندازهاي طبيعي و پوشش گياهي درخور توجه بوده است البته مناطق كوهستاني و دشتها از جهات گوناگون قابل بررسي است ولي از نظر زيست محيطي به لحاظ تبديل و تخريب مراتع و چراي زود رس و بيش از ظرفيت نهايتاً در اثر دخالتهاي بي رويه انسان مورد تجاوز قرار گرفته و اختلالاتي در اين اكوسيستم‌ها بوجود آمده است.

منابع آب شهرستان نقده :

آبهاي سطحي :

ـ رودخانه ها :

در شهرستان نقده رودخانه گدار جاري است كه اين رود همانند رودخانه‌هاي استان در اثر تخليه فاضلابهاي شهري و صنعتي و تجاري دچار آسيب و تخريب گرديده است. قسمتي از آب اين رودخانه به سد مخزني حسنلو منحرف و نيز به دليل تغيير مسير رودخانه با احداث دايك در سالهاي 78 و 1377 توسط سازمان آب منطقه‌اي در نزديكي كوه بوغه‌داغي ومنطقه شكار ممنوع گروه قيط و مميند خسارت

فراواني ديده و يكي از عوامل آسيب آن دگرگوني در سيستم پوشش گياهي نيزار بوده كه درختچه‌هاي گز جايگزين ني‌هاي منطقه شده است و همچنين گونه‌هاي بومي آبزي آسيب جدي ديده است.

آبهاي زير زميني :

آبهاي زيرزميني شهرستان نقده با حفر چاههاي عميق و نيمه عميق ... بصورت غير مجاز از حد معقول

مورد بهره‌برداري قرار مي‌گيرد و اين امر سبب كاهش آبهاي زير زميني شده است، بعلاوه تغيير ميسر رودخانه گدار كه تأمين‌كننده آب زيرزميني دشت نقده بوده و در فصول مختلف سال خشكيده و بر ميزان آبهاي زيرزميني تأثير منفي گذاشته است، چرا كه ملاحظات زيست محيطي در آن منظور گرديده است .

آبهاي راكد :

ـ درياچه‌ها :

قسمت شمال شهرستان نقده را درياچه اروميه احاطه كرده است كه در اين زمينه در بخش شهرستان اروميه بطور مفصل مطالبي ارائه گرديده است.

ـ سدها :

سد حسنلو برروي تالاب بين المللي حسنلو (شورگل) توسط سازمان آب منطقه استان آذربايجان غربي احداث شده است. آب اين سد از رودخانه گدار از طريق كانالي بطول 15 كيلومتر تأمين مي‌گردد. در حال حاضر ديواره سد به اتمام رسيده ولي تأسيسات پمپاژ آب به زمين‌هاي زراعي اطراف نيمه تمام و عمليات ادامه دارد. با اختلاط آب تالاب با آب شيرين رودخانه گدار از شوري آب كم شده و غلظت آن به غلظت آب رودخانه تغذيه كننده نزديك شده و باعث تغييراتي در اكوسيستم اين سد شده و گونه‌هاي جمعيتي پرندگان در دوساله اخير دستخوش تغييراتي شده است . سرنوشت تالاب در آينده چه خواهد شد هنوز معلوم نيست. در هر صورت هم اكنون اين محل بعنوان تالاب بين‌المللي بوده و در سال جاري (81) بعنوان منطقه شكار ممنوع به تصويب رسيده است.

ـ تالاب‌ها :

در سطح شهرستان نقده تعداد تالابها نسبت به ساير شهرستانها زياد بوده از جمله آنها : تالابهاي بين المللي حسنلو ، درگه سنگي، يادگارلو، تالاب سلدوز و تالاب شيطان آباد مي‌باشد. بطوري كه در قسمت سدها اشاره شد يكي از تالابهاي مهم منطقه تالاب بين المللي حسنلو (شور گل) بدون ارزيابي زيست‌محيطي روي تالاب ديواره خاكي احداث و به نام سد حسنلو نام‌گذاري شده و قسمتي از تالاب در قسمت جنوبي سد بيرون از آن واقع شده و در حقيقت از نظر اكولوژيكي هر دو قسمت آسيب ديده است. فزون بر آن احداث زهكشي از پايين دست سد كه از كنار تالاب بين المللي يادگار لو گذشته و پس از

عبور از كوههاي شرق به تالاب يادگارلو (شمال تالاب) رسيده است علاوه بر خشكاندن اين تالاب بعلت نزديكي با تالاب بين‌المللي درگه سنگي (خدر حاجي) سبب خشك‌شدن اين تالاب نيز گرديده است. درواقع اقدام بدون مطالعه سازمان آب منطقه موجب بهم‌خوردن تعادل اكولوژيك و روابط جاندارن گرديده است. محل زيست و تخم‌گذاري انواع پرندگان نادر از قبيل قو، اردك سرسفيد و ساير پرندگان به مخاطره افتاده و تالاب را ترك نموده‌اند و ديگر پرنده‌اي مشاهده نمي‌گردد.

تالاب سلدوز با نام قبلي جهود آباد در محل ريزش زه آب سد حسنلو واقع و حفاظت محيط زيست‌آذربايجان غربي با ايجاد (دايك)، (ديواره خاكي) در مسير محل ريزش آب به درياچه و بر وسعت تالاب قبلي افزوده شده ولي كشاورزان هنگام سم‌پاشي مزارع خود از تالاب براي شتشوي مخازن سم‌پاشي و پركردن آب براي مخلوط كردن با سم از آب آن استفاده مي‌كنند كه مقادير قابل توجهي سم بطور مستقيم به درون تالاب مي‌ريزد البته اين مسئله در خصوص تالاب حسنلو نيز صادق است حاشيه تالاب سلدوز ميدان تير ارتش بوده و از اين طريق نيز تالاب آسيب مي‌بيند.

پوشش گياهي شهرستان نقده :

ـ جنگلها و مراتع :

در مساحت بزرگي شهرستان نقده كليه گياهان جنگلي از بين رفته‌اند چراي مفرط به تدريج بهترين

گونه‌هاي علوفه‌اي را نابود كرده است. فقر مناطق كوهستاني از حيث پوشش گياهي شديداً وضع جريان آب را مختل ساخته و دامنه فرسايش به حدي توسعه يافته كه غالب خاكهاي جنگلي و مرتعي قديم بكلي از بين رفته‌اند تقريباَ در كليه نقاط سنگهاي تحت‌الارضي ظاهر شده است و اراضي بطور عميق فرسايش يافته و بصورت خندق و گودال درآمده اند و نمي‌توان به تجديد حيات جنگلي آن اميدوار بود. غالب

گياهي شهرستان نقده مرتعي بوده و تعداد 267250 واحد دامي در طول سال از مراتع تغذيه مي‌نمايند اين در حالي است كه مراتع مذكور تنها جوابگوي 45890 واحد دامي در طول يك دوره چرايي سه ماهه مي‌باشند. فشار فرآيند مازاد بر ظرفيت بر روي مراتع اعم از ييلاقي و قشلاقي در شرف نابودي و سير قهقرائي است.

ـ بررسي عوامل آسيب و تخريب جنگلي :

تخريب جنگلها در اين شهرستان به سالهاي دور بر مي‌گردد و تنها آثار باقي‌مانده آن بصورت پراكنده در محور نقده به پيرانشهر مشاهده مي‌گردد كه نشان از جنگلهاي منطقه بوده است ولي در اثر دخالتهاي متعدد عوامل انساني و طبيعي از بين رفته‌اند.

ـ بررسي عوامل آسيب و تخريب در مراتع :

با افزايش جمعيت انساني به جمعيت دامي نيز افزوده شده است و با بهره‌برداري بي‌رويه از اراضي مرتعي از جمله چراي مفرط و بيش از ظرفيت حذف و تبديل اراضي مراتع مرتعي به زمينهاي غلات و حبوبات و بوته كني، مراتع آسيب جدي ديده و تخريب يافته است و در اثر بارندگي‌ها رودخانه گدار طغيان كرده و ضمن حمل رسوبات و ورود به بستر درياچه اروميه به روستاهاي پايين دست و زمين‌هاي زراعي خسارتي به بار مي‌آورد.

ـ گونه هاي گياهي در حال انقراض شهرستان نقده :

در غالب شهرستان‌ها گونه‌هاي گياهي جنگلي در حال انقراض مشابه بوده و در شهرستان نقده يك نوع بادام كوهي كه بادامچه نيز گفته مي‌شود و مخصوص اين منطقه بوده و ساير مناطق استان به

چشم نمي‌خورد، نام علمي : Amygdalus kotsehyi

ـ گونه هاي گياهي كمياب شهستان نقده :

از گونه‌هاي كمياب كه به عنوان منبع ژنتيكي محسوب مي‌شود و بايد مورد حفاظت قرار گيرد بادام كوهي منحصر به فرد Amygdaluskotsehyi ، ارس يا سرو كوهي، گلابي وحشي، كنگر وحشي، چاوداروحشي و انواع گياهان خوش خوراك مرتعي كه در بين مزارع مانده است.

حيات وحش شهرستان نقده :

ـ پستانداران :

پستانداران بزرگ جثه اين شهرستان در زمان جنگ تحميلي به شدت آسيب ديده و تعدادي كشته شده و تعداد باقي‌مانده بعلت ناامني منطقه را ترك نموده‌اند از پستانداران مشاهده شده در اين منطقه مي‌توان به گرگ، شغال، روباه، جوندگان، خرگوش، زردبر و رااسو و رودك مي‌باشند كه جمعيت گرگ گاهاً درمنطقه افزايش مي‌يابد و در فصل تابستان بعلت حضور كشاورزان در دشتها وبردن احشام به مراتع تعداد گرگها محدود مي‌گردد.

ـ پرندگان :

اين شهرستان بعلت دار بودن سه تالاب

بين‌المللي و تالاب‌هاي متعدد ديگر و قرار گرفتن در سواحل جنوبي درياچه اروميه از غناي پرندگان بر خوردار و در تمام فصول سال پذيراي پرندگان مهاجر و بومي مي‌باشد در بعضي نقاط ساحل و تالاب صداي فيلامينگوها و غازها به گوش مي‌رسد و در محور اروميه به مهاباد پرواز دسته جمعي انواع پرندگان آبزي و كنار آبزي به زيبايي اين شهرستان افزوده است از پرندگان مي‌توان به انواع كاكائي‌ها، غازها، فيلامينگوها، پليكان، قوها، حواصيلها، اردك ها، كلاغ گردن بور و ساير پرندگان سبك بال و تالاب درگه سنگي محل تخم‌گذاري و زاد‌آوري پرندگان نادري چون اردك سرسفيد و اردك مرمري است طبق مدارك موجود ميش مرغ نيز در دشت سلدوز مشاهده مي‌گردد، كبك معمولي و كبك چيل و تيهور نيز ديده مي‌شود. بطور اتفاقي در سال 1380 يك قطعه هوبره در كرانه تالاب سلدوز (جهود آباد سابق) مشاهده گرديده است.

ـ آبزيان :

موجودات آبزي زيادي در تالابها و رودخانه گدار زيست مي‌كنند كه حضور پرندگان ماهيخوار و مطالعات بعمل آمده مؤيد اين مطلب است.

بعلت دارا بودن منابع آبي غني در رودخانه گدار و تالابها، علي‌الخصوص تالاب حسنلو (درياچه مخرني سد حسنلو) كه آب آن از رودخانه گدار تأمين مي‌گردد و نيز تالاب سلدوز (جهود آباد سابق) محل زيست انواع ماهي‌ها مي‌باشد. براساس بررسي‌هاي بعمل آمده ماهيان به شرح ذيل در شهرستان نقده شناسايي شده‌اند.

كپور معمولي، فيتوفاك، سيم، سيم كپور، سياه ماهي، سياه كولي، زرد پر، ماهي سفيد رودخانه‌اي، انواع سس ماهي و زردك ماهي.

ـ خزندگان و دوزيستان :

خزندگان و دوزيستان نقش مهمي را در زنجيره غذايي بعهده دارند و در زيستگاههاي آبي و خشكي زيست مي‌كنند. دوزيستان بعنوان طعمه و غذاي جانداراني چون مارها هستند و خزندگان نيز طعمه گوشتخواراني نظير پرندگان شكاري و ... هستند خود آنها نيز با تغذيه از حشرات و نرم‌تنان و پستانداران كوچك در كنترل جمعيت آنها دخيل بوده و از اين طريق خدمت مهمي به كشاورزان نموده و در كنترل و مهار كردن بيماري‌هايي كه توسط حشرات ناقل ايجاد مي‌گردد مفيد و مؤثرند و به انسان كمك مي‌نمايند. مارهاي سمي نيز در كنترل جوندگان مؤثر هستند ولي از طرفي با گزش انسان و دام‌هاي اهلي خساراتي وارد مي‌سازند. از خزندگان و دوزيستان شهرستان نقده، مي‌توان به مار افعي«گرزه مار» مار جعفري، مار‌تكابي، مار سياه بوجه، مار آتشي، پله مار، مار آبي، كور مار، وزغ و قورباغه مردابي، لاك‌پشت و انواع مارمولك اشاره كرد.

ـ بررسي عوامل انقراض گونه هاي جانوري در شهرستان نقده :

عامل اصلي انقراض گونه‌هاي جانوري در شهرستان نقده تخريب زيستگاههاي حيات‌وحش جانوري در

اثر افزايش جمعيت و توسعه بي‌رويه كشاورزي و صنعت و بهره‌برداري غلط و تجاوز بي‌رحمانه در منطقه و درگيري‌هاي چندين ساله در اين شهرستان بشمار مي‌روند.

ـ معرفي گونه هاي در حال انقراض در شهرستان نقده :

قوچ و ميش، كل و بز، خرس قهوه اي، خوك وحشي (گراز)، گربه وحشي، پليكان سفيد، اردك سرسفيد، اردك بلوطي، گيلان شاه خالدار، انواع پرندگان شكاري، باكدان كوچك، عروس غاز، غاز پيشاني سفيد كوچك، غاز پيشاني سفيد، اردك تاجدار، اردك چشم طلائي، كاكائي دودي، سار صورتي، كوكوي خالدار، پرستو، بلبل و آنقوت از پرندگان در حال انقراض در شهرستان نقده مي‌باشند.

ـ معرفي گونه هاي جانوري خاص منطقه :

گونه‌هاي خاص منطقه كه در شهرستان‌هاي همجوار از جمله مهاباد، بوكان و مياندوآب ديده مي‌شود گونه نادر و كمياب ميش، مرغ است كه به تعداد معدودي در شهرستان باقي مانده است و به لحاظ اينكه محل زيست حيوانات با شهرستانهاي هم جوار يكي بوده نمي‌توان به گونه‌هاي جانوري خاص اشاره نمود.

شكارگاهها :

ـ معرفي گونه هاي گياهي موجود در شكارگاههاي شهرستان نقده :

گونه‌هاي گياهي موجود در شكارگاههاي شهرستان نقده به اختصار زير ارائه مي‌گردد:

انواع گون ها، شوران، درمنه، ني، سازو، جگن، لوئي، شيرين بيان، ريواس، شويد وحشي، انواع كنگر، انواع سلمه تره، گزنه، پونه، كاكوتي، كاروانكش، لاله، كلاه مير حسن، قدومه، بو مادران، يونجه وحشي، بلاغ اوتي، چاودار وحشي، غاز آياقي، فرفريون، آويش، ختمي و ...

از درختچه‌ها و درختان : بادام كوهي، زرشك، نسترن وحشي، گلابي وحشي، زالزالك، پسته وحشي (نبه) و ...

ـ معرفي گونه هاي جانوري موجود در شكارگاههاي شهرستان نقده :

خرس قهوه اي، شغال، روباه، گربه وحشي، زرد بر، سمور، انواع جوندگان، فيلامينگو، پليكان سفيد، انواع اردك ها، انواع غازها، قو، اردك هاي غاز نما، (تنجه بادكوبه اي، آنقوت) اكراس، كشيم ها،

حواصيل‌ها، كلاغ ها، انواع داركوب، زاغي، فاخته، قمري، كبوتركوهي، باقرقره، گلاريول، انواع

پرستوي دريائي، انواع جغد ها، انواع گنجشك ها، سار، مار صورتي، آوست، گيلانشاه، چوپ پا، چنگر، چنگر نوك سرخ، خروس كولي، سليم ها، زنبور خور، سبز قبا، كبك، كبك چيل، انواع پرندگان شكاري، لاشخور و ... مي‌باشد.

ـ قوانين و مقررات شكار در شهرستان نقده :

در رابطه با قوانين و مقررات شكار در بخش استاني مطالب به وضوح ارائه گرديده است.

ـ قوانين و مقررات صيد در شهرستان نقده :

قوانين و مقررات صيد در شهرستان نقده به لحاظ اينكه قوانين و مقررات در سطح استاني و بلكه فراتر از استان در سطح حذف كشور يكي مي‌باشد در اين زمينه در بخش استاني مطالب ارائه شده است.

ـ مناطق مجاز و مناطق ممنوعه شكار و صيد :

به جز سواحل پارك ملي درياچه اروميه و منطقه شكار ممنوع گرده قيط و مميند شكار در مناطق اين شهرستان بارعايت قوانين و مقررات شكار مجاز مي‌باشد در خصوص پارك ملي درياچه اروميه در بخش شهرستان اروميه توضيحاتي لازم ارائه شده است.

ـ گونه هاي آزاد براي شكار و صيد :

كليه پرندگان به جز پرندگان حمايت شده با رعايت قوانين و مقررات شكار و صيد مجاز براي شكار مي‌باشد كه در خصوص پرندگان حمايت شده و غيره حمايت شده بوضوح در بخش استاني مطالبي ارائه گرديده است.

ـ تاريخ و ساعت مجاز شكار و صيد :

تاريخ و ساعات مجاز شكار و صيد براي كليه مناطق استان يكي بوده و در اين رابطه قبلاً در بخش استاني مطالب ارائه گرديده است.

ـ امكانات شكارگاهها :

ـ ساختمان :

در شكارگاههاي شهرستان نقده هيچگونه ساختماني براي شكارچيان منظور نگرديده است ولي ساختمان اداره حفاظت محيط زيست نقده و محيط باني گرده قيط در جهت بازديد و شناسائي كامل حوزه استحفاظي در زمينه منابع محيط زيست و شناسائي كليه رويدادها كه منجر به دگرگوني و آلودگي محيط زيست مي‌گردد و نيز اجراي قوانين و مقررات حفاظت و بهسازي محيط زيست، شكار و صيد و جلوگيري از تخريب و تجاوز به منابع طبيعي در مناطق تحت اختيار سازمان حفاظت محيط زيست و تهيه آمار و شناخت گدار و مهاجرت حيات وحش بنا شده است.

ـ پرسنلي :

اداره حفاظت محيط زيست نقده و محيط‌باني گرده قيط با همكاري پرسنل اداره كل در جهت اجراي قوانين و مقررات حفاظت بهسازي محيط زيست، شكار و صيد و ساير امورات محوله بر اساس دستورالعملهاي ابلاغي انجام وظيفه مي‌نمايند.

ـ عوامل تهديد كننده گونه هاي گياهي و جانوري شهرستان نقده :

از مهمترين عوامل تهديد‌كننده گونه‌هاي گياهي و جانوري در شهرستان نقده همانند ساير شهرستانها

بلكه فراتر از استان مسائلي چون تبديل مراتع به زمينهاي كشاورزي و سير قهقرايي مراتع و تغيير مسير رودخانه گدار و خشك‌كردن تالابها از جمله يادگارلو و تغيير اكوسيستم تالاب شورگل (حسنلو) با احداث سد بدون ملاحظات زيست محيطي و معرفي گونه‌هاي غير بومي آبزيان و تعدد اسلحه‌هاي شكاري و بهره‌برداري بي‌رويه از ارضي طبيعي و نابودي زيستگاهها نابودي گونه‌هاي گياهي و جانوري را به دنبال دارد.

آلاينده ها :

ـ منابع انساني آلاينده و تخريب محيط زيست شهرستان نقده :

ـ فاضلابها :

اين شهرستان فاقد سيستم فاضلاب و تصفيه‌خانه مي‌باشد و فاضلابهاي شهري و صنعتي بدون تصفية مؤثر وارد رودخانه گدار مي‌گردد و فاضلابهاي كشاورزي توسط انهار به رودخانه تخليه مي‌گردد، به لحاظ بالا بودن سطح آبهاي زيرزميني دفع فاضلاب بطريق چاههاي جاذب با مشكل مواجه مي‌شود و موجب آلوده‌تركردن آبهاي زيرزميني مي‌گردد. مراكز شهري و صنعتي مهمترين مراكز آلودگي آب رودخانه گدار مي‌باشند. با پيشرفت كشاورزي و بخصوص افزايش روزافزون در مصرف كود و سموم شيميايي بخش‌هاي كشاورزي نيز از منابع آلاينده و تخريب محيط زيست اين شهرستان بحساب مي‌آيند.

ـزباله ها :

زباله در رابطه با اكوسيستمها به وجودآورنده مسائلي است اساسي زيرا حذف زباله‌ها چه زباله خانگي و چه زباله صنعتي بايستي به گونه‌اي از محيط زيست دفع گردد، محلي كه براي اين كار در نظر گرفته مي‌شود همواره بخشي است از محيط زيست و يا به عبارت ديگر فضايي است از طبيعت آزاد (طبيعت آزاد مجموعه‌اي است از اكوسيستم‌ها كه بسيار حساس و فنا پذير مي باشد) زباله بايستي به گونه‌اي از ميان برداشته شودكه سلامت عموم در معرض خطر قرار نگيرد خصوصاً براثرآن :

ـ سلامتي و رفاه انسان تهديد نگردد.

ـ جانوران مفيد، پرندگان و دنياي وحشي و ماهي آسيب نبينند.

ـ منابع آبي و گياهان مفيد تحت تأثير قرار نگيرند.

ـ صدمات زيست محيطي بوسيله آلودگي هوا ايجاد نگردد.

ـ منابع حفاظت طبيعت و چشم‌اندازهاي طبيعي و نيز بهداشت شهرها حفظ شود.

ـ امنيت ونظم عمومي به مخاطره نيفتاده و صدمه نبينند.

در شهرستان نقده زباله‌ها به طريق غيربهداشتي و غيراستاندارد توسط شهرداري از سطح شهر جمع‌آوري و به محل تخليه زباله حمل مي‌گردد و مشكلات زيست محيطي عديده‌اي به دنبال دارد.

ـ منابع طبيعي آلاينده و تخريب محيط زيست در شهرستان نقده :

ـ سيل :

بارش باران بصورت رگبار بارندگي‌هاي شديد و طولاني مدت و ذوب شدن سريع برف‌ها در اثر گرماي ناگهاني هوا و باعث افزايش رودخانه گدار در شهرستان نقده شده و آب از بستر خارج و جريان مي‌يابد و گل و لاي آن موجب از بين رفتن موجودات آبزي و هراز گاهي موجب خسارات مالي زمينهاي زراعي مي‌گردد. علاوه بر آن موجب ريزش رسوبات در بستر درياچه اروميه مي‌گردد و اكوسيستم درياچه را به هم مي‌زند هميشه سيل بعنوان مخرب نبوده بلكه موجب بهبود زندگي ساكنان منطقه مي‌شود براي مثال جلگه حاصلخيز سلدوز در اثر آبرفت رودخانه گدار بوجود آمده است.

ـ زلزله :

زلزله يا زمين‌لرزه بعنوان تكانهاي ناشي از عوامل طبيعي زمين هستند، حوادث طبيعي از ويژگيهاي طبيعت هستند و هيچ چيز طبيعت بد نيست اين حوادث زماني زيانبار خواهد بود كه انسان با راههاي مقابله با آنها آشنا نباشد كه در شهرستان نقده در ساختمان‌سازي اصول فني جلوگيري از زلزله رعايت نگرديده است و در اثر بروز زلزله اين شهرستان در معرض خطر قرار خواهد گرفت.

ـ آتشسوزي :

بشر اوليه در نقاط مختلف دنيا با ايجاد حريق در جنگلها و مراتع استفاده‌هاي علمي مي‌برد ولي بشر امروزي با رفتار خصمانه خود نسبت به طبيعت كاري كرده كه دامنه گسترش آتشسوزي‌ها بيشتر شود و در بعضي مناطق هم با سعي خود براي جلوگيري از ايجاد حريق باعث كمبود توليدات اوليه شده، اينكه آيا آتشسوزي به نفع يا ضرر تمدن است بستگي به شناخت بيشتراين عوامل و شرايط كنترل و اثرات بعدي آن دارد.

ـ رانش زمين :

شهرستان نقده در زمينهاي پست استقرا يافته است و خطرات ناشي از رانش زمين در اين شهرستان وجود ندارد.

ـ هتل ها و مسافرخانه ها و بيمارستانها و آلودگي زيست محيطي ناشي از آنها :

ـ آلودگي ناشي از فاضلاب :

تأسيسات اقامتي و پذيرايي و بيمارستاني در شهرستان نقده كه در حال بهره برداري مي‌باشد. عمدتاً فاضلاب خود را از طريق چاههاي جاذب و و يا از طريق كانال‌ها به رودخانه گدار تخليه مي‌نمايند. بر اساس مطالعات بعمل آمده توسط سازمان حفاظت محيط زيست بر روي رودخانه گدار فاضلابهاي تخليه شده به اين رودخانه موجب آلودگي اين رودخانه مي‌گردد. فاضلابهايي كه از طريق چاههاي جاذب دفع مي‌گردد بعلت بالا بودن سطح آبهاي تحت‌الارضي باعث آلودگي مي‌شوند. در ضمن انتقال اين فاضلابها بوسيله لجن كش‌ها به بيرون از شهر و تخليه آن بصورت پراكنده در نقاط مختلف و يا در كانالها و انهاري به ودخانه منتهي مي‌گردد باعث توليد مناظر زشت در حاشيه رودخانه و بهم خوردن اكوسيستم طبيعي آن مي‌شود.

ـ آلودگي ناشي از زباله :

زباله‌هاي محل‌هاي اقامتي از نظر كيفيت و كميت با زباله‌هاي بيمارستاني و مراكز درماني كاملاً متفاوت و نحوه دفع آنها از مهمترين مسائل زيست محيطي در هر منطقه بشمار مي‌رود. متأسفانه نحوه بازيافت و مديريت جمع‌آوري و انتقال آنها اصولي و بهداشتي نبوده و زباله‌هاي بيمارستاني همراه با زباله‌هاي اقامتي و ساير زباله‌هاي شهري و صنعتي در محل دفع زباله انباشته و دفن مي‌گردد كه اين امر موجب گرديده كه سلامتي و بهزيستي منطقه اعم از مناطق شهري و روستايي را باخطر جدي مواجه نمايد.

منابع و مأخذ :

ـ فرهنگ جغرافياي كوههاي كشور جلد اول / سازمان جغرافيايي و وزارت دفاع و پشتيباني نيروهاي مسلح

ـ پروژه مطالعات زيست محيطي استان آذربايجان غربي / اداره كل حفاظت محيط زيست آ.غربي

ـ طرح شناخت و احياي محيط زيست طبيعي استان آذربايجان غربي

ـ پروژه بررسي اكوسيستم‌هاي حساس استان / معاونت پژوهشي دانشگاه شهيد بهشتي تهران 76-1375

ـ پروژه ليمنولوژيك و اكولوژيك رودخانه‌هاي سيمينه رود ـ زاب ـ قطور ـ آق چاي / اداره كل حفاظت محيط زيست آذربايجان غربي

ـ طرح پژوهشي شناخت و احياي محيط زيست طبيعي

الف ـ بررسي وضعيت گونه‌هاي نادر گياهي و جانوري

ب ـ پروژه مطالعات ليمنولوژيك و حفظ تعادل اكولوژيك آبهاي داخلي استان / دانشگاه اروميه

ـ سيماي محيط زيست آذربايجان غربي / اداره كل حفاظت محيط زيست آذربايجان غربي

ـ بولتن‌هاي داخلي محيط زيست

ـ مقدمه‌اي براي شناخت محيط زيست / بهرام سلطاني كامبيز / انتشارات سازمان حفاظت محيط زيست

ـ ماهيان آبهاي شيرين / دكتر وثوقي غلامحسين ـ مهندس بهزاد مستجير / انتشارات دانشگاه تهران

ـ كتاب مارهاي ايران / دكتر لطيفي / انتشارات سازمان محيط زيست

ـ راهنماي صحرائي پستانداران ايران / ضيائي هوشنگ / انتشارات حفاظت محيط زيست

ـ مطالبات سنتز طرح جامع توسعه كشاورزي استان آذربايجان غربي / بخش محيط زيست ـ فرسايش و رسوب / مهندس مشاور جامع ايران سال 1377

بعدی >

اضافه‌ كردن نظر

JComments

تماس با ما

اطلاعات عمومی

اطلاعات توریستی

اقتصادی صنعتی و علمی

نقشه ماهواره ای شهرها

اضافه‌ كردن نظر