معرفی آذربایجان غربی - موسیقی آذربایجان غربی
موسيقي عروسي و رقص
توي و اويون ماهني لاري : مراسم عروسي با خواندن سرودها و تصنیف هاي مختلف همراه است . اين تصنیف هاي زيبا و تعزلي و حتي طنز آلود در واقع زينت بخش مجالس عروسي هستند و به همراه موسيقي و رقص اجرا مي شوند .هريك از مراحل مراسم عروسي از جمله خواستگاري ، نامزدي ، حنابندان و ... براي خود سرودها و آوازهاي خاصي دارد.
از عاشق هاي معروف و قديمي مي توان به عاشق قورباني – عاشيق واله ، عاشيق قريب ، ساري عاشيق توفارقانلي عباس ، عاشيق علي عسگر ، عاشق پري ، عاشيق بستي ، عاشيق - حسين جوان ، خسته قاسيم و عاشيق قشم و ... اشاره كرد كه هر كدام از برجسته ترين هنرمندان زمان خود بوده اند ( زنده دل،1377،ص273).
عاشق هاي استان آذربايجان غربي در عصرحاضر
عاشق يوسف عاشق جواد
عاشق دهقان عاشيق قوجا
عاشق درويش عاشيق مصطفي
عاشق بولوت عاشيق شجاع
عاشق حيدر عاشق پاشا
عاشق حميد عاشيق موسي
عاشيق ايوب عاشق فرهاد
-عاشيق اكبر عاشق عزيز
و....(کاویانپور،1378،ص508).
تعداد آهنگ هايي كه عاشيق ها در ساز خويش مي نوازند بيش از 72 آهنگ است و در مواردي تا 143 آهنگ نيز ذكر شده است .نغمه هاي عاشقي در گذشته هاي دور بوي( Boy )نام داشته و امروزه به «هاوا»معروف است.
از جمله آهنگ هاي عاشيقي عبارتند از :
1 شرقي 23 دوبيت 45 ديك داباني 67 ساري تئللي
2 تاجري 24 آراز باسدي 46 ايره واني 68 كشيش اوغلي
3 گوزه للمه 25 موقام 47 شاه اسماعيل 69 قجري
4 تجنيس 26 هشتري 48 نمه دي يانمطي 70 هراتي
5 ديوان 27 كورواغلو 49 ليلي مجنون 71 جليلي
6 مصري 28 سولدوزي 50 گويجه گولي 72 ماهور
7 جلي 29 جوادي 51 قمرجان 73 عرفاني
8 سياستاپل 30 خاچاخالداري 52 تره كمه 74 شريل لي
9 ديلغم 31 يانيق كرم 53 شكسته و...
10 بهمني 32 قارمي 54 شكريازي
11 قوربتي 33 دستان 55 نخجواني
12 هجران 34 دوثمه مه 56 سه ماهي
13 قره عيني 35 ياشام كوچدو 57 دوداق دگمه ز
14 پناهي 36 نصرالهي 58 حربه زوربا
15 جمشيدي 37 افشار 59 قمرم
16 گرايلي 38 قهرماني 60 شاه سئوني
17 سه گاه 39 آلاياز 61 قره باغي
18 اكبري 40 آقاخاني 62 امراهي
19 قره جي 41 خان چوباني 63 دره دولدوران
20 چيندوار 42 زارينجي 64 روحاني
21 شرور 43 قلندري 65 شاغي
22 ائل كوچدي 44 دورخاني 66 شيرواني (كاويانپور،،1378ص510).
با دقت به عناوين اين آهنگها مشخص مي شود كه اغلب آهنگها بنام منطقه شهر يا روستاي، خلق شده آنها شناخته شده اند .مانند نخجواني ، قارص ، سياستاپل ، سولدوز، شرور ياشاهسون كه نام يكي از ايلات منطقه اردبيل است.
نام بعضي از آهنگ ها نيز از محتوا و مضمون و ريتم موسيقي و شعر آن گرفته شده است مانند : ايوان ، تجنيس ، حربه زور با ، ائل كوچدو، دره دولدوران و ...
بعضي از آهنگها نيز بنام خلق كننده آن آهنگ است ما نند جمشيدي ، اكبري ، نصرالهي ، امراهي ، جليلي و...
يكي از شعرابنام آقاي محمود صادق پور اسامي آهنگ هاي عاشيقي را در قطعه شعري به شكل زيبايي سروده است كه آورده مي شود.
اوخو عاشق اوخو شرقي تاجري بخوان عاشق بخوان شرقي – تاجري را
گوزه للمه ، تجنيس ديوان هاواسين گوزه للمه ، تجنيس آهنگ ديوان را
مصري سياستاپل ، ديلقم حلبي مصري ، سياستاپل – ديلقم حلبي را
بهمنی قوربتي ، هجران هاواسين بهمنی قوربتي آهنگ هجران را
اوخو عاشق ، قره عيني ،پناهي بخوان عاشق قره عيني ، پناهي
جمشيدي ، گرايلي ، سه گاه ، اكبري جمشيدي ،گرايلي ، سه گاه ، اكبري را
قره چي ، چيندوار شرور ائل كوچرو قره چي چيندوار شرور ائل كوچرو را
دوبيت آراز باسدي موقام ، هشتري دوبيت ، آراز باسدي مقام هشتري را
اوخو عاشق اوخو ، جنگي كورواغلو بخوان عاشق بخوان كوراوغلوي جنگي را
سولدوزو ادبي ، خاچاخالداري سولدوزي ادبي ، خاچا خالداري را
يانيق كرم ، قارصي ، دستان ، دوشه مه يانيق كرم قارصي دستان دوشه مه را
پاشام كوچدو ، نصرالهي ،افشاري پاشام كوچدو نصرالهي افشاري را
اوخوعاشيق خان چوباني زار ينچي بخوان عاشق خان چوبان زارينجي را
قلندري دوراخاني ديك دابان قلندري ، دوراخاني ، دیك دایان را
ايره واني شاه اسماعيل نمه دي ايرواني را ، شاه اسماعيل و نمه دی را
ليلی مجنون كویجه لر قمرجان ليلي مجنون گويجه لر ، قمرجان را
اوخو عاشق تره كمه شكسته بخوان عاشيق تره كمه ، شكسته
شكريازي ، نخجواني سه ماهي شكريازي نخجواني سه ماهي را
قهرماني ، حربه زوربا محترم قهرماني – حربه زوربا محترم
شاهسوني قره باغي امراهی شاهسوني قره باغي امراهي را
اوخو عاشيق اوخو دره دولدوران بخوان عاشق بخوان دره دولدوران را
روحاني ، قوچاني ، شامي شيرواني روحاني ، قوچاني ، شامي وشيرواني را
ساري ئتللي ، كشيش اوغلو قجري ساري تئل ، كشيش اوغلي قاجاري را
هراتي ، جليلي آل ياز عرفاني هراتي - جليلي آل ياز عرفاني را
اوخوعاشيق اوخو آغزين واراولسون بخوان عاشق بخوان كه دهانت سلامت باشد
شاهي يم شاعرم سوز عاشقي يام شاهي هستم ، شاعرم عاشق حرف وحديث
جان اوخو دئيله ييم سازي سئوزومو بزن، بخوان تا به حرف بياورم سازم و بگويم حرفم را
من آذربايجانين اوز عاشقي يام كه من عاشق خود آذربايجانم
(زنده دل،1377،ص280).
«معمولاً آهنگ هوره با صداي هوهوهو ياآو آو آو ياهي هي هي شروع مي شود و به صورت تك نفره يا دو نفره اجرا مي شود »
بعضي از آهنگ هاي كردي هر چندكه نتوانسته جاي شايسته اي را درموسيقي اصيل ايراني احراز كند ، ولي گوشه هاي گمشده آن هستند كه در طي قرون واعصار به بوته فراموشي سپرده شده اند .اين نوع آهنگها از نظر مفهوم و مضامين با دستگاه هاي موسيقي ايراني ، همسازي نزديكي دارند كه از آن جمله مي توان به «الله وسي» « ياي فه زال » «قطار»«حيران» «گول وسوره گل» اشاره نمود كه به ترتيب با راست پنجگاه، بيات ترك ، بيات اصفهان ، شور ،شوشتري همگيني خاص دارند .علاوه بر موارد ذكر شده آلاتي كه در موسيقي كردي مورد استفاده قرار مي گيرند عبارتند از : دف ، شمشال ،ني نه رمانا ( بالابان) قيچك ، انبان(در موسيقي مذهبي) توزه له ، دهل ، سرنا و ...
شيوه اجرا و نحوه استفاده از آلات فوق الذكر درنقاط مختلف كردنشين تقاوت هايي را با هم دارند ولي در كل از يك اسلوب و شيوه واحدي كه عمدتاً متاثر از موسيقي كردستان مركزي است ، پيروي مي كنند .
در مراسم جشن و سرور و عروسيها ، نواي دلنشين موسيقي كردي ترنم بخش دلهاي شنوندگان آن است .
نوع ديگري از موسيقي كردي، موسيقي مذهبي اين قوم است كه در مناسبت هاي خاص مذهبي اجرا مي گردند. بعثت حضرت محمد(ص)، اعياد ديگر مذهبي از جمله این مناسبت ها است.
| < قبلی | بعدی > |
|---|