ـ تاريخچه برق استان

در حدود سال 1305 هجري شمسي ( 1926 ميلادي ) يكي از سرمايه داران خوشفكر و خوشنام اروميه به نام آقاي « محمد حسين ديلمقاني» پس از سفر به آلمان ، به انديشه ايجاد نيروگاه برقي در اروميه افتاد . اين شخص توربين آبي كوچكي را از آلمان خريداري كرده و به همراه يك متخصص آلماني به اروميه آوردند . اين توربين حدود 40 كيلووات قدرت داشت كه روزها براي تخته بري و شبها براي روشنايي به كار گرفته مي شد .

باتوجه‌به وضعيت گذشته برق در شهرستانهاي ايران ، توربين آبي اروميه اولين توربين آبي استفاده شده در ايران است . حدود سي سال پس از احداث اولين نيروگاه برق ديزلي در تهران ( 1284 هـ . ش ) در سال 1314 اولين نيروگاه برق ديزلي با قدرت اوليه 110 كيلووات به همت مرحوم « حاج غفار خويي » در شهر اروميه احداث شده و شروع به فروش انشعاب برق نمود كه به تدريج با افزودن چند ديزل ژنراتور ديگر قدرت اين نيروگاه تا 1700 كيلووات افزايش يافت .

در سال 1340 شهرداري اروميه نيز نيروگاه ديزلي با قدرتي حدود 1500 كيلووات را راه اندازي نمود . به موازات آن در ساير شهرستانهاي استان نيز نيروگاههايي احداث شد كه از آن بين مي توان به اولين نيروگاه كوچك مهاباد با قدرت اوليه 30 كيلووات اشاره نمود . طبق اطلاعات دريافتي ، در شهرستان سلماس قبل از زلزله سال 1309 نيروي برق وجود داشت ولي مدارك مستندي موجود نيست و اولين پرونده موجود برق در شهرستان سلماس به سال 1326 باز مي گردد . قبل از سال 1345 شهرستانهاي اروميه ، ماكو ، خوي ، نقده ، مهاباد ، مياندوآب و بوكان داراي نيروگاههاي توليد برق بودند .

پس از تشكيل شركت برق منطقه اي آذربايجان غربي در سال 1345 نيروگاههاي متعلق به بخش خصوصي و شهرداريها به شركت مزبور تحويل گرديد و شركت ضمن توسعه نيروگاههاي موجود و احداث نيروگاههاي جديد ، برنامه ريزي لازم جهت تأمين برق مشتركين و توسعه و ترميم شبكه‌هاي برق رساني به عمل آورد .

در سال 1352 پس از تكميل خط 132 كيلووات دور درياچه اروميه كه به شبكه سراسري وصل مي شد ، پستهاي 20/132 كيلووات شهرستانهاي اروميه ، سلماس ، خوي ، مهاباد ، مياندوآب و نقده مورد                                                                                                                 بهره برداري قرارگرفت و به اين‌ترتيب‌در استان آذربايجان غربي تامين برق از طريق شبكه‌سراسري مقدور گرديد. از اواخر سال 1358 عمليات احداث نيروگاه گازي اروميه به ظرفيت اسمي 30*2 و قدرت بهره‌برداري 22*2 مگاوات شروع و در سال360به مرحله بهره‌برداري رسيد. همچنين نيروگاه سيكل تركيبي خوي شامل دو بخش گاز و بخار مي باشد كه از شهريور سال 77 دو واحد گازي آن به ظرفيت اسمي 4/123*2 مگاوات و قدرت بهره برداري 15*2 مگاوات وارد شبكه گرديد و اكنون با راه‌اندازي ايستگاه گاز به صورت BASE مورد بهره برداري قرار گرفته است. از مرداد ماه سال 1371 شركت توزيع نيروي برق آذربايجان غربي به عنوان اولين شركت توزيع در سطح كشور عملاً فعاليت خود را در زمينه‌هاي مختلف برق رساني اعم از نقاط شهري و روستايي و نگهداري و تعميرات و گسترش شبكه‌هاي موجود شروع نموده است .

2ـ تقسيم بندي جغرافيايي شهرهاي استان به تفكيك نواحي تحت مديريت شركت توزيع نيروي برق استان :

شركت توزيع نيروي برق استان آذربايجان غربي ، استان را به 10 ناحيه اروميه ، بوكان ، پيرانشهر ، خوي ، سردشت ، سلماس ، ماكو ، مهاباد ، مياندوآب و نقده تقسيم بندي نموده است كه اين نواحي 23 شهر استان را تحت حوزه نفوذ خود قرار داده اند .

 تقسيم بندي جغرافيايي شهرهاي استان به تفكيك نواحي تحت مديريت شبكه

رديف     نام ناحيه شهرهاي تحت پوشش

1          اروميه    اروميه ، نوشين شهر ، قوشچي

2          بوكان     بوكان

3          پيرانشهر             پيرانشهر

4          خوي      خوي ، فيرورق ، قره ضياءالدين

5          سردشت سردشت

6          سلماس   سلماس ، تازه شهر

7          ماكو      ماكو ، پلدشت ، شوط ، چالدران ، بازرگان

8          مهاباد     مهاباد

9          مياندوآب             مياندوآب ، شاهين دژ ، تكاب

10        نقده        نقده ، محمديار ، اشنويه

مآخذ : كارنامه سال 1379 شركت توزيع نيروي برق آذربايجان غربي .

3ـ وضعيت موجود شبكه توزيع نيروي برق استان :

ـ مشتركين برق استان

در پايان سال 1379 تعداد مشتركين برق استان با افزوده شدن 22690 مشترك جديد طي سال مذكور به 560488 مشترك رسيد كه نسبت به سال قبل 4/3 درصد رشد داشته است . از مجموع 560488 مشترك برق استان 7/52 درصد خانگي،1/34 درصد روستايي،11درصد تجاري،4/0درصد صنعتي و 2 درصد بقيه را مشتركين تعرفه‌هاي عمومي، كشاورزي ، برق آزاد و معابر شامل مي گردد .

درصد تغييرات تعداد مشتركين استان نسبت به سال 78 در كل 4/3 درصد بوده است كه به تفكيك تعرفه بترتيب در كشاورزي15درصد، تجاري4/5درصد، خانگي3/5درصد، صنعتي  4درصد، معابر3/1درصد، روستايي2/0درصد، عمومي 4/5- درصد و آزاد 50- درصد مي باشد .

روند افزايش تعداد مشتركين خانگي طي سالهاي 1372 تا 379، در حدود 6 درصد، مشتركين عمومي     4/11درصد، مشتركين كشاورزي 1/7 درصد، مشتركين صنعتي 4/8 درصد ، مشتركين تجاري3/4 درصد، مشتركين روستايي 8/5 درصد، مشتركين آزاد 5/10 درصد و مشتركين معابر 2/8 درصد مي باشد ، كه بيشترين نرخ رشد مربوط به مشتركين عمومي و كمترين نرخ رشد به مشتركين تجاري اختصاص دارد. اين روند در مورد كل مشتركين استان در حدود 8/5 درصد مي باشد .

5ـ منابع تأمين انرژي برق استان آذربايجان غربي :

انرژي برق استان آذربايجان غربي از طريق توليد داخلي و دريافتي از شبكه سراسري به شرح زير تأمين مي گردد .

الف ـ توليد برق در داخل استان از طريق :

1ـ نيروگاههاي تحت مديريت شركت برق منطقه اي آذربايجان شامل نيروگاه گازي اروميه و نيروگاه سيكل تركيبي خوي .

2ـ نيروگاههاي تحت مديريت سازمان آب منطقه اي آذربايجان غربي شامل نيروگاههاي آبي سد مهاباد و سد ارس .

ب ـ از طريق تبادل انرژي با استان كردستان به ميزان 5/36 مگاوات ساعت در سال 1379 :

ج ـ انرژي دريافتي از شبكه سراسري از طريق پستهاي 20/230 ، 20/132 و 20/63 كيلووات ، جمعاً توسط 129 فيدر خروجي مي باشد .

ـ نحوه تأمين برق شهرستانهاي استان

1ـ انرژي مورد نياز شهرستان اروميه از طريق پستهاي 20/230 و 20/132 كيلوولت اروميه ، انهر ، رشكان ، قوشچي ، سيارارشلو ، سياربالانج توسط 45 فيدر خروجي تامين مي شود .

2ـ انرژي مورد نياز شهرستانهاي نقده و اشنويه و شهر محمديار و حومه از طريق پست 20/132 كيلوولت نقده توسط 6 فيدر خروجي .

3ـ انرژي مورد نياز شهرستان پيرانشهر از طريق پست 20/132 كيلوولت پيرانشهر توسط 4 فيدر خروجي .

4ـ انرژي مورد نياز شهرستان مهاباد از طريق سد مهاباد و پست هاي 20/132 كيلوولت مهاباد توسط 12 فيدر خروجي .

5ـ انرژي مورد نياز شهرستان سردشت از طريق پست 20/132 كيلوولت سردشت توسط 4 فيدر خروجي و در مواقع لزوم از طريق فيدر 25 پست بانه ( استان كردستان ) .

6ـ انرژي مورد نياز شهرستان بوكان از طريق پست 20/132 كيلوولت بوكان توسط 6 فيدر خروجي .

7ـ انرژي مورد نياز شهرستان مياندوآب از طريق پست هاي 20/132 كيلوولت مياندوآب (1و2) و زرينه توسط 12 فيدر خروجي .

8ـ انرژي مورد نياز شهرستان شاهين دژ از طريق پست 20/132 كيلوولت شاهين دژ توسط 3 فيدر خروجي و از طريق تبادل انرژي با پست بوكان .

9ـ انرژي مورد نياز شهرستان تكاب از طريق پست 20/63 كيلوولت تكاب توسط 5 فيدر خروجي و از طريق تبادل انرژي با پست بوكان .

10ـ انرژي مورد نياز شهر سلماس و شهر تازه شهر و حومه از طريق پست 20/132 كيلوولت سلماس توسط 7 فيدر خروجي .

11ـ انرژي مورد نياز شهر خوي و شهر فيرورق و حومه از طريق پست هاي 20/132 كيلوولت خوي و يكي از فيدرهاي پست 20/132 قره ضياءالدين توسط 12 فيدر خروجي .

12ـ انرژي مورد نياز شهر قره ضياءالدين و حومه از طريق پست 20/132 كيلوولت سيار مراكان توسط 1 فيدر خروجي و همچنين از طريق سد ارس .

13ـ انرژي مورد نياز شهر پلدشت و حومه از طريق پست 20/132 كيلووات ماكو توسط 5 فيدر خروجي .

14ـ انرژي مورد نياز شهر پلدشت و حومه توسط يكي از فيدرهاي خروجي از پست 20/132 كيلووات ماكو و همچنين از طريق سد ارس .

15ـ انرژي مورد نياز شهرستان چالدران از طريق پست 20/132 كيلووات چالدران توسط 4 فيدر خروجي.

16ـ انرژي مورد نياز شهر بازرگان و حومه از طريق پست 20/132/154 كيلوولت بازرگان توسط يك فيدر خروجي تأمين  مي گردد .

با توجه به انرژي تحويلي به شبكه توزيع برق استان آذربايجان غربي در طول سال 1379 حدود 4/48% انرژي مزبور توسط نيروگاههاي موجود استان ( نيروگاه گازي اروميه با 168749 مگاوات ساعت و نيروگاه سيكل تركيبي خوي با 844681 مگاوات ساعت ، سد ارس 7/15491 مگاوات ساعت و سد مهاباد 8/1368 مگاوات ساعت ) و 6/51 درصد بقيه از طريق شبكه سراسري تامين شده است .

تعداد پستهاي انتقال نيروي برق استان در سال 1379 ، 27 دستگاه بوده كه از اين تعداد ، 3 پست 20/132/230 كيلوولت در شهرهاي اروميه ، مياندوآب و خوي بوده ، 22 پست ، 20/132 كيلوولت در شهرهاي اروميه ، نقده ، مياندوآب ، پيرانشهر ، مهاباد ، سردشت ، بوكان ، شاهيندژ ، سلماس ، خوي ، قره ضياءالدين ، ماكو و چالدران مستقر مي باشند .

علاوه بر پستهاي مذكور يك دستگاه پست 20/63 كيلوولت ، در شهرستان تكاب و يك دستگاه پست 20/132/154 كيلوولت در شهرستان بازرگان مي باشد .

6ـ انرژي تحويلي به شبكه توزيع و افت انرژي :

در سال 1379 از مجموع 2126733 مگاوات ساعت انرژي تحويلي به شبكه توزيع نيروي برق ، 1903062 مگاوات ساعت انرژي به مشتركين استان فروخته شده است . مقدار تلفات انرژي در سال 1379 برابر با   

5/10 درصد ( 223671 مگاوات   ساعت ) بوده است .

پيك بار مصرفي استان در سال 1379 ، برابر با 469 مگاوات و در شهرستان اروميه 176 مگاوات بوده است .