<!-- /* Style Definitions */ p.MsoNormal, li.MsoNormal, div.MsoNormal {mso-style-parent:""; margin:0in; margin-bottom:.0001pt; mso-pagination:widow-orphan; font-size:12.0pt; font-family:"Times New Roman"; mso-fareast-font-family:"Times New Roman";} @page Section1 {size:8.5in 11.0in; margin:1.0in 1.25in 1.0in 1.25in; mso-header-margin:.5in; mso-footer-margin:.5in; mso-paper-source:0;} div.Section1 {page:Section1;} -->

مقبره ساندوخت چالدران

اين مقبره در حومه چالدران در جنوب غربي قره كليسا قرار دارد . بناي ياد شده در قرن 14 ميلادي همزمان با احداث بناي قره كليسا ، احداث شده است . مصالح بكار رفته در آن سنگ هاي مكعبي تراشيده شده مي باشد و طاقهاي استفاده شده در آن از نوع رومي مي باشد و ملات مورد استفاده در آن ماسه آهك مي باشد . اين مقبره داراي سالن اصلي و اتاق محراب مي باشد و تحت نظر شوراي خليفه گري ديوارهاي جانبي و ساقه گنبد آن بازسازي و احيا شده است .

مقبره سيد صدرالدين چالدران

مقبره منفرد سيد صدرالدين كه متعلق به دوره اسلامي مي باشد در كوهپايه شمال شرق سيه چشمه (چالدران ) و كناره جنوبي جاده شوسه روستاي « گل اشاقي » به سعدل قرار دارد . شكل پلان خارجي آن شش گوش و فرم داخلي آن مدور است. بناي موجود از سه ماده اصلي سنگ با ملات گل و آهك ساخته شده است ضمن سنگ‌هاي حجاري شده بكار رفته در بنا از نوع آتش فشاني و اسيدي متعلق به كواترنر بوده و عمدتاً برنگ سفيد هستند . مطالعات باستان شناسي در آن نشان داده است كه بنا بر روي يك كرسي چيني سنگي ساخته شده و بالا بودن آبهاي تحت الارضي پي مقبره را غرقاب كرده است .

اين مقبره بعد از تاريخ جنگ دشت چالدران كه بين سپاه ترك و شاه اسماعيل صفوي رخ داده ساخته شده است . روايت مي كنند كه يكي از افراد شاه اسماعيل صفوي به نام « مير سيد شريف صدر الصدور » در جريان اين جنگ به قتل رسيده است و به سپاس و قدرداني از زحمات اين مجاهد ، مقبره اش مورد زيارت مردم واقع مي شود . مقبره سيدصدرالدين بعنوان يك استثناء در مكتب معماري آذربايجان مي باشد كه اهميتش عمدتاً به دليل مصالح آن كه از آجر قرمز رنگ مي باشد ، بالا رفته است . سازمان ميراث فرهنگي كشور در سال 1378 به دليل تكريم محل توسط اهالي چالدران با حفظ پلان مقبره مكشوفه يك يادمان آجري گنبد دار در اطراف آن احداث نمود كه نقشه آن ملهم از بناي اوليه مقبره مي باشد .

مقبره كشيش زاكاريان چالدران

در حومه شهرستان چالدران در شمال شرقي قره كليسا قرار دارد . تاريخچه ساخت بنا همزمان با بناي قره كليسا يعني قرن 14 ميلادي مي باشد . بنا پلان مستطيل شكل دارد و مصالح عمده بكار رفته در آن سنگ مي باشد ، ورودي بنا در ضلع جنوبي و محراب در ضلع شرقي قرار دارد . بنا شامل سالن اصلي و اتاقك محراب مي باشد و يك گنبد اصلي مركزي دارد كه با سنگ اجرا شده است. در نماي خارجي بنا در ارتفاع هاي مختلف از پي ديوارها سنگهاي حجاري شده تزئيني به ابعاد cm50 * cm100 كار گذاشته شده‌اند. سنگهاي بكار رفته از نوع سنگ لاشه و ملات بين آنها ماسه آهك مي باشد. از تعميرات انجام شده در بنا مي‌توان به مرمت اساسي نماهاي خارجي ـ شيب بندي پشت بام بنا ـ سنگفرش داخل بنا و مرمت محراب فرو ريخته احياء كوره گچ سنتي و توليد گچ جهت مرمت اشاره كرد .

مي توان در پايان به بناهاي آثار ديگري چون : آثار ماه و خورشيد، گورستان شهداي جنگ چالدران، نمازخانه قره كليسا، مقبره دليك داش، كليساي صخره اي سعدل، دخمه چهل پله ، آثار تاريخي دمبات و كليساي مناره‌اي سعدل اشاره نمود.

قره كليسا

كليساي طاطائوس يا قره كليسا واقع در روستاي قره كليسا در 15 كيلومتري شمال شرقي سيه چشمه شهرستان ماكو واقع شده است . بناي كليسا در دامنه كوهها و روي تپه « ماهوار » قرار گرفته است .

اين كليساي مقدس از معتبرترين و پرنقش و نگارترين كليساهاي ارمنيان در ايران است و از شهرت جهاني برخوردار است . در چهارم مرداد هر سال برابر با 26 ژوئن ميلادي ارمنيان جهان براي زيارت كليساي طاطائوس مقدس به ايران مي آيند كه به همراه آنها تعدادي از سفراي كشورهاي مسيحي در ايران نيز در مراسم زيارت كليساي طاطائوس شركت مي‌كنند.

آبكار پادشاه ارمنستان از حضرت مسيح (ع) دعوت كرد كه به ارمنستان سفر كند ، حضرت مسيح (ع) به فرستاده آبكار پاسخ داد كه يكي از حواريون را نزد او خواهد فرستاد . پس از عروج حضرت مسيح توماس حواري « طاطائوس» را كه از حواريون حضرت مسيح بود به ارمنستان نزد آبكار فرستاد . طاطائوس، آبكار و مردم شهر بدسيا را تعميد داد . پس از مرگ آبكار، خواهر زاده اش « سانا دروك » بر تخت نشست. پس از چندي به طاطائوس دستور داد از تبليغ دست بردارد . طاطائوس از فرمان او سرپيچي كرد . سانادروك دستور قتل طاطائوس را صادر كرد .

چون طاطائوس به شهادت رسيد او را در محل كنوني كليساي طاطائوس به خاك سپردند و بعد ها بر روي مزار او كليسايي بنا كردند بطوري كه مزار طاطائوس در سمت راست محراب كليسا قرار گرفت . كليساي طاطائوس مقدس در طول زمان بارها دچار زلزله، غارت، چپاول و انهدام شده است . تنها عاملي كه باعث شد اين كليسا پس از پشت سر گذاشتن هزاران مصائب و سختي پس از سده ها پا برجا بماند همانا جنبه مقدس بودن آن است. ظرافت، تناسب، زيبايي و مضمون‌هاي به كار برده شده در نقش برجسته‌هاي اين كليسا در نوع خود در جهان مسيحيت بي‌نظير است. حجاران هنرمندي كه با توشه‌اي سرشار از هنر، تجربه و مهارت، نقش برجسته‌هاي اين اثر هنري نفيس و بسيار زيبا را خلق كرده‌اند، داراي چنان ذوق و قريحه‌اي بودند كه توانستند چنين نقش برجسته‌هايي از خود به يادگار بگذارند و آن را بصورت يكي از گنجينه‌هاي هنر حجاري ايران زمين در آورند و زايران كليساي طاطائوس مقدس را وادار به تحسين كنند.

فهرست منابع :

ـ گزارشات سازمان ميراث فرهنگي استان آذربايجان‌غربي

ـ اطلاعات ايرانگردي استان آذربايجان‌غربي « حسن زنده دل »

ـ پژوهش در نام شهرهاي ايران « ايرج افشار سيستاني »

ـ اورميه در گذر زمان « حسن انزلي »