بازارچه های مرزی
اقتصادی صنعتی و علمی - بازارچه های مرزی
بازارچه مرزی کلاشین (اشنویه)
بازارچه مرزی کلاشین در شهریور ماه 1377 به تصویب شورای امنیت ملی رسید و در اردیبهشت ماه سال 1378 رسماً شروع بکار کرد .
این بازارچه در فاصله 35 کیلومتری از شهر اشنویه و درمنطقه کوهستانی که دارای جاده ای خاکی با دست اندازهای فراوان و صعب العبور با پرتگاههای متعدد می باشد احداث گردیده است محوطه بازارچه حدود 2500 متر مربع می باشد بازارچه مذکور در سال 80 باز راه اندازی گردید که به علت عدم انتخاب مناسب محل و همچنین برف گیر بودن جاده ، امکان فعالیت بیش از 5 ماه در سال را نداشت و اخیراً نیز بازگشایی و شروع بکار کرده است بازارچه کلاشین نیز مانند بازارچه تمرچین پیرانشهر و قاسم رش سردشت در مرز ایران و عراق واقع گردیده است در این بازار مجموعاً 3 تعاونی با 1250 نفر عضو مشغول فعالیت می باشند .بازارچه کلاشین فاقد پاره ای امکانات از جمله باسکول ، غرفه و غیره می باشد.طی سال 86 و 87 هیچگونه صادرات و وارداتی از بازارچه مرزی کلاشین صورت نگرفته است(اداره گمرکات استان).
اقتصادی صنعتی و علمی - بازارچه های مرزی
بازارچه مرزی قاسم رش
بازارچه مرزی قاسم رش براساس مصوبه شورای عالی امنیت ملی در حدود 20 کیلومتری شمال غربی شهرستان سردشت و در کنار رودخانه ایجاد گردید . این بازارچه با کردستان عراق هم مرز بوده و فاصله آن تا اولین شهر آنسوی مرز 30 کیلومتر می باشد .این بازارچه در سال 1375 شروع به فعالیت کرده و نزدیک ترین شهر عراق به بازارچه، شهر قلعه دیز نام دارد .
ابن بازار چه با مساحتی حدود 6000 متر مربع محوطه ای در حدود یک هکتار دارد.دارای 46 غرفه بوده و 2 تعاونی با 740 نفر عضو 62 نفر به صورت پیله ور و انفرادی در آن مشغول فعالیت هستند.
عمده کالاهای صادراتی این بازارچه عبارتند از :
مواد غذایی ، مصالح ساختمانی ، ظروف پلاستیکی ،صنایع دستی
کالاهای وارداتی این بازارچه نیز عبارتند از :
لوازم خانگی ، لوازم یدکی ، ماشین آلات سبک و سنگین
طی سال 1386 میزان کالاهای وارداتی از این بازارچه 45 تن و کالاهای صادراتی 29351 تن می باشد و طی 8 ماهه اول سال 1387 میان کالاهای وارداتی 20 و میزان کالاهای صادراتی به میزان 31755 تن بوده است که این میزان در مقایسه با زمان مشابه یعنی 8ماهه اول سال 86 که میزان واردات آن 45 تن و صادرات 21826 تن می باشد در زمینه واردات کمتر از نصف و در زمینه صادرات افزایش داشته است( اداره گمرکات استان).
اقتصادی صنعتی و علمی - بازارچه های مرزی
بازارچه مرزی تمرچین ( پیرانشهر )
شهر پیرانشهر در جنوب غربی استان آذربایجان غربی قرار دارد .این منطقه به علت قرار گرفتن در کنار مرز ایران و عراق از جایگاه نظامی و استراتژیک ویژه ای برخوردار بوده است در اوایل دوران پهلوی این منطقه از نظر نظامی تقویت شده و در آن پادگان مرزبانی و گمرک ایجاد و اندک اندک، آباد و به صورت شهر در آمد . پیرانشهر از شمال به نقده و اشنویه ،از شرق به مهاباد، از جنوب به سردشت و از غرب به عراق محدود است .
در سال 1337 گمرک پیرانشهر ایجاد می شود و تا سال 60 این گمرک فعال بود تا اینکه با شروع درگیری های منطقه،گمرک تعطیل و مجدداً در سال 71 راه اندازی می شود با سقوط رژیم بعثی و صدام در عراق، فعالیت این گمرک بسیار افزایش یافته، به تبع آن بازارچه مرزی تمرچین نیز فعال می شود .
بازارچه تمرچین در 11 کیلومتری شهرستان پیرانشهر در نقطه مشترک مرزی بین ایران و عراق در محل روستای تمرچین واقع شده است که به دلیل حساسیت جغرافیایی ، اقتصادی و امنیتی از اهمیت ویژه ای برخوردار است و بر اساس مجوز شورای عالی امنیت ملی به عنوان یکی از بازارچه های امنیتی مستقر در آذربایجان غربی و به منظور انجام مبادلات مرزی ساکنین منطقه ایجاد گردیده است. بازارچه مرزی پیرانشهر با گمرک حاج عمران عراق مجاور می باشد.این بازارچه از سال 73 شروع به فعالیت نموده است .
ساکنان مناطق واقع در مرز ایران و عراق به دلیل عدم برخورداری از اراضی زراعی و عدم کسب درآمد کافی از محل دامداری و نیز پیوندها و ارتباطات قومی و تاریخی با ساکنان آن سوی مرز پیوسته به داد و ستد و مراوده کالا مشغول بودند ونیز به اقتضای موقعیت جغرافیایی منطقه قاچاق کالا بسیار رایج بوده است .
ایجاد بازارچه های مرزی سهم به سزایی در تنظیم مبادلات انواع کالا داشته است . در حال حاضر در این بازارچه 16 تعاونی با عضویت 4960 نفر فعالیت می کنند.مساحت ساختمان اداری آن 120 متر مربع و دارای 32 غرفه می باشد. 300 نفر نیز بصورت غیر تعاونی در این بازار چه فعالیت دارند(جمالی،1383،ص82و83).
عمده کالاهای صادراتی این بازارچه عبارتند از :
محصولات کشاورزی ، ظروف پلاستیکی ،کفش ، موکت ،مصنوعات صنعتی ،صنایع دستی و مواد غذایی و سیمان .
عمده کالاهای وارداتی نیز عبارتند از :
ماشین آلات سنگین و قطعات و لوازم آنها ، لوازم صوتی و تصویری و لوازم خانگی و لوزام بهداشتی و آرایشی وغیره.
طی 8 ماهه اول سال 1387 میزان کالاهای وارداتی از بازارچه مرزی تمرچین 310 تن وکالاهای صادرشده 59994 تن می باشد که نسبت به زمان مشابه سال 1386 که واردات آن 12242 تن و صادرات آن 59746 تن می باشد.
اقتصادی صنعتی و علمی - بازارچه های مرزی
بازارچه مرزی صنم بلاغی ( پلدشت )
با فروپاشی شوروی سابق در سال 1991 میلادی و روی کار آمدن جمهوری های مختلف از جمله جمهوری خود مختار نخجوان در همسایگی کشور ایران و نیز به واسطه ارتباط و پیوند تاریخی بین ساکنین دو سوی مرز باب مبادلات مرزی غیر قانونی گشوده شد که عملاً منجر به مشکلات عدیده ای گردید.لذا در راستای رفع این مشکلات برقراری امنیت در مراودات مرسوم در منطقه بازارچه صنم بلاغی در سال 1371 افتتاح گردید(جعفری،1386،ص45).
بازارچه مزبور در جوار گمرک پلدشت و در فاصله 1 کیلومتری بخش پلدشت و با استفاده از پرسنل گمرک پلدشت به منظور انجام مبادلات مرزی با رعایت صادرات و واردات و بر اساس مجوز کمیسیون اصل 138 قانون اساسی ایجاد گردیده است.این بازارچه با 14 هزار متر مربع مساحت در 30 کیلومتری شهرستان ماکو واقع گردیده و 15 تعاونی با 3300 عضو در آن فعالیت می کند.
کالاهایی که از این بازارچه صادر می شوند عبارتند از :
مصنوعات صنعتی ، صنایع چوبی ، مصالح ساختمانی ، میوه و تره بار
و کالاهای وارده شامل : لوازم یدکی، قراضه آلومینیم می باشد .
این بازارچه به دلیل اینکه جمهوری خود مختار نخجوان در محاصره سیاسی – جغرافیایی ارمنستان قرار دارد و با مشکل ورود و خروج کالا از کشورهای آسیای میانه به خاک خود مواجه است چندان رونقی ندارد .
اقتصادی صنعتی و علمی - بازارچه های مرزی
بازارچه مرزی رازی
منطقه رازی در 2 کیلومتری مرز ایران و ترکیه ، در فاصله 75 کیلومتری شهرستان خوی و در بین دو رشته کوه کم ارتفاع قرار گرفته است .پل زیبای قطور که ارتباط خط آهن را بین دو کوه برقرار می کند در فاصله 60 کیلومتری روستای رازی و 15کیلومتری خوی قرار دارد ایستگاه راه آهن رازی که در سال 1352 احداث گردیده بود در مقابل ده رازی قرار دارد . این خط آهن به منظور ارتباط ایران با اروپا و عبور کالا و مسافر از طریق ایران به سایر کشورها راه اندازی گردیده است . بازارچه مرزی رازی در سال 1367 و بر اساس پروتکل منعقده بین دولت ایران و ترکیه و به منظور انجام عملیات مرزی توسط پیله وران و مرزنشینان ، بازارچه مرزی رازی در حدود 500 متری شمال غربی ایستگاه راه آهن ایجاد شد ولی به علت عدم کنترل واردات و صادرات توسط گمرک در سال 68 تعطیل و مجدداً بازارچه مزبور در سال 69 راه اندازی گردید که به علت عدم حضور گمرک ، هیچگونه اطلاعی از فعالیت آن زمان در دست نیست .
در سال 1372 بر اساس مصوبه مورخه 24/5/72 کمیسیون موضوع اصل 138 قانون اساسی به وزارت کشور اجازه داد در صورت ایجاد تاسیسات مورد نیاز گمرک و بر اساس آیین نامه تشکیل بازارچه های مرزی و تفاهم نامه منعقده با کشور ترکیه در منطقه رازی بازارچه مرزی تاسیس نماید .در حال حاضرتاسیسات مورد نیاز بازارچه احداث گردیده و امور صادرات و واردات با نظارت گمرک انجام می گیرد .
حدود 40 غرفه در خاک ایران و 10 غرفه در خاک ترکیه به منظور انجام امور احداث گردیده است . فاصله بازارچه مرزی رازی با شهروان ترکیه 140 کیلومتر است در ابتدا گمرک بازرگان بر این بازارچه نظارت داشت از سال 1375 بازارچه رازی تحت نظر گمرک ارومیه و از سال 79 تحت مدیریت گمرک خوی فعالیت می نماید .طی 12 ماهه سال 86 / 2179 تن کالا به ارزش 681400 دلار از بازارچه مرزی رازی صادر و 2476 تن کالا به ارزش 3561170 دلار وارد شده است(گمرکات استان،1386).
طی 8 ماهه اول سال 1387 ،4113 تن کالا از این بازارچه صادر شده که میزان کالای صادر شده نسبت به زمان مشابه در سال 86 ، 2027 تن بوده است .چنانکه ارقام نیز نشان می دهد کالای صادر شده طی 8 ماهه اول سال 1387 تقریباً دو برابر 8 ماهه اول 1386 می باشد . و از نظر واردات نیز طی 8 ماهه اول سال 1387 میزان واردات 1635 تن و طی 8 ماهه اول سال 1386 به میزان 1371 تن بوده است که در زمینه واردات نیز طی سال 87 نسبت به 86 افزایش داشته است
بازارچه مرزی ساری سو
از اوایل سال 1367 و بر اساس پروتکل امضا شده بین دولتهای ایران و ترکیه و به منظور جلوگیری از قاچاق و همچنین انجام مبادلات مرزی توسط پیله وران و مرزنشینان بازارچه مرزی ساری سو در فاصله 3 کیلومتری شمال بازرگان و در نقطه صفر مرزی در محوطه ای به وسعت حدود یک هکتار افتتاح شد و در اسفند ماه همان سال گمرک در منطقه مستقر گردید و به علت عدم رعایت مقررات گمرکی وعرضه کالاهای غیر مجاز از طرف مقابل در اسفند 68 بازارچه مزبور تعطیل و مجددادر سال 73 و بر اساس مجوز کمیسیون اصل 138 قانون اساسی با تعداد 21 تعاونی به صورت رسمی شروع به فعالیت نمود (جمالی،1383،ص96).
در حال حاضر این بازارچه با 20 تعاونی 5 هزار عضو و 63 نفر سر گروه به نمایندگی 1462 نفر در این بازارچه مشغول فعالیت اند . این بازارچه کنار گمرک ( بازرگان ) احداث شده و از لحاظ ترخیص کالا و انجام تشریفات گمرکی مشکلی ندارد.
شهر بازرگان از توابع شهرستان ماکو در 15 کیلومتری شمال ماکو قرار گرفته است بازرگان به عنوان نقطه خروجی مرز ایران و ترکیه در دامنه کوه آرارات واقع شده است آب و هوای آن معتدل و شغل ساکنین آن خرید و فروش کالا و کشاورزی می باشد .با توجه به میزان افزایش تردد کامیونها و مسافرین خروجی و ورودی از طریق بازرگان در منطقه مزبور تاسیسات فراوانی ایجاد گردیده است و رشد و شکوفایی در مرز بازرگان به وضوح به چشم می خورد .
این منطقه نقطه انتهای مسیر جاده ابریشم ، در ایران که از « پل خاتون » ترکمنستان شروع شده، پس از عبور از استان های خراسان ، سمنان ، تهران ، قزوین ، زنجان و آذربایجان غربی عبور می نماید محسوب می گردد مسیر مزبور به عنوان مهمترین و کوتاه ترین راه موجود در جهت مبادله کالا و مسافر از طریق ایران به اروپا محسوب می گردد .
شایان ذکر است در حال حاضر گمرکات پلدشت ، بازارچه های مرزی ساری سو و صنم بلاغی تحت مدیریت گمرک بازرگان مشغول فعالیت می باشند(جمالی،1383،ص92).
این بازارچه نیز چون دیگر بازارچه های استان صادرات و واردات فراوانی دارد.
عمده صادرات این بازار شامل :
گلیم – سنگ – مصالح ساختمانی و لاستیک
و عمده واردات آن شامل :
انواع لوازم یدکی ماشین آلات ، پمپ و .. می باشد .
طی سال 86 میزان صادرات کالا از بازارچه مرزی ساری سو 83 تن و میزان واردات آن 1514 تن بوده است
طی 8 ماهه اول سال 1387 میزان واردات کالا از بازرچه مرزی سار سو 4806 تن بوده است و این میزان به نسبت 8 ماهه اول سال 86 که میزان واردات 1008 تن بود بیش از چهار برابر افزایش داشته است . ضمن اینکه طی 8 ماهه اول سال 1387 میزان صادرات کالا از این بازارچه 654 تن و طی 8 ماهه اول سال 86 برابر با 65 تن بوده است که افزایش آن ده برابر بوده است( اداره گرکات استان).
اقتصادی صنعتی و علمی - بازارچه های مرزی
بازارچه مشترک مرزی سرو ارومیه
سرو در بخش صومای برادوست از توابع شهرستان ارومیه قرار دارد آب و هوای منطقه سرد و دوران یخبندان منطقه حدود 130 روز در سال می باشد فاصله سرو تا ارومیه حدود 60 کیلومتر می باشد .
بازارچه مرزی سرو در سال 1367 در منطقه سرو احداث گردید که بعلت عدم رعایت مقررات گمرکی ، بازارچه های مزبور تعطیل شد و مجدداً در سال 1369 استانداری آذربایجان غربی اقدام به تجهیز تعداد 60 غرفه در منطقه مرزی همجوار با گمرک سرو نموده و در سال 1370 این بازارچه را راه اندازی کرد و در سال 24/5/72 نیز مجوز ایجاد بازارچه از طرف هیأت وزیران تصویب و صادر شد ( جمالی،1383،ص74).
در حال حاضر بازارچه مرزی سرو 8000 متر مربع مساحت دارد و در فاصله 60 کیلومتری شهرستان ارومیه در جوار استان وان ترکیه واقع شده است . این بازارچه در حال حاضر دارای 41 غرفه و 9 تعاونی با 2250 هزار نفر عضو در آن مشغول فعالیت می باشد .بازارچه مرزی سرو در مجاورت گمرک سرو واقع است .
این گمرک (سرو ) در سال 1337 به عنوان دفتر گمرکی با 5 نفر پرسنل و به منظور انجام مبادلات شهری و امور مسافرتی راه اندازی گردید و امروز نیز تا حد ممکن به انجام مبادلات مرزی اشراف و نظارت دارد . طی سال 1386 حدود 199 تن کا لا به ارزش 279261 دلار از بازارچه مرزی سرو صادر و 67279 تن کالا به ارزش 32929168 دلار وارد شده است (واحدآمار،ستاد نظارت گمرکات،1386).
طی 8 ماه اول سال 1387، 59 تن کالا به ارزش 51054 دلار از بازارچه مرزی سرو صادر و 113851 تن به ارزش 46259540 دلار به این بازارچه وارد شده است .
کالای صادره در زمان مشابه سال 86 حدود 139 تن به ارزش 272047 دلار بوده که کمتر شده است ولی در واردات کالا طی 8 ماهه اول سال 86 حدد 41845 تن به ارزش 17125003 دلار ولی در زمان مشابه سال 87 یعنی 8 ماهه اول سال 87 میزان واردات 113851 تن به ارزش 46259540 دلار بوده که افزایش چشمگیری را نشان می دهد(اداره گمرکات،1387).
اماکن تاریخی
جاذبه های طبیعی
