معرفی آذربایجان غربی - اقلیم و آب و هوای آذربایجان غربی

منابع آب در استان آذر بایجان غربی

نقش کوهها در نزولات جوی استان آذر بایجان غربی اهمیت به سزایی دارد ، به طور کلی متوسط بارندگی سالیانه در این استان بین 300 تا 400 میلیمتر است که با توجه به میزان متوسط بارندگی در سایر نقاط ایران (حدود 280 میلیمتر) این استان در شرایط بهتری قرار دارد.در این استان در فصل زمستان کوه و مناطقی که بیش از 3000 متر از سطح دریا ارتفاع دارند از برف سنگینی پوشیده اند وتا سال آینده در قلل این کوه برف باقی می ماند. همچنین در دامنه هایی که 1000 تا 2000 متر از سطح دریا ارتفاع دارند و از گزند بادهای تند شمالی محفوظ مانده اند به مقدار كافي باران مي بارد كه در واقع از منابع اصلي آب هستند (حیدری،1382،صص19-18).

كلیه آبها را در سه گروه مي توان دسته بندي كرد :

الف) آب هاي روي زميني يا آب هاي سطحي شامل : - رودها - آبشارها - آب هاي راكد

ب) آب هاي زيرزميني

ج) آب هاي معدني

الف) آب هاي روي زميني يا آب هاي سطحي

رودها

به علت وجود كوه هاي مرتفع و قرار گرفتن در مسير جريانات هوايي مديترانه اي و اطلس شمالي رژيم

بارندگي آذربايجان غربي مديترانه اي است و بارش هاي برفي و باراني فراوان دارد. اين امر خود موجب وجود آبراهه ها و رودهاي متعددي در اين خطه مي شود (زنده دل، 1377،ص28).

به مناسبت شرايط زمين شناسي آذربايجان غربي به غير از قسمت كوچكي از آب هاي ناحيه جنوب غربي مهاباد كه از طريق «زاب كوچك» به خليج فارس مي رود بقيه آب هاي روي زمين آذربايجان غربي به درياچه اروميه يا از طريق رودهاي ارس و قزل اوزن به سوي درياي مازندران جاري مي گردند.

پس در واقع در سطح استان دو حوضه آبريز وجود دارد :

حوضه آبريز درياي مازندران

حوضه آبريز درياچه اروميه

حوضه آبريز درياي مازندران

اول ناحيه ماكو :

در پيرامون ماكو چهار رودخانه اصلي جاري است. ساري سو – آواجيق – زنگمار و قره سووساري سو – آواجيق – زنگمار به هم متصل گرديده به نام رودخانه زنگمار در محل عربلو وارد ارس مي شوند و قره سو از دامنه هاي شمال شرقي آرارات سرچشمه گرفته قبل از زنگمار و در غرب ناحيه پلدشت به ارس مي ريزد. حوضه آبريز رودهاي ساري سو – آواجيق و زنگمار توسط ارتفاعات آرارات و كوه هاي شمالي ماكو از حوضه آبريز و قره سو و پاره اي از سيلاب هاي متفرق ارس جدا مي گردند.رود زنگمار از ارتفاعات شمالي مرز ايران و تركيه سرچشمه مي گيرد و سرشاخه اصلي آن به نام قزل چاي از غرب به شرق جريان مي يابد كه پس از اتصال به شاخه شهيد ارضي به سمت شمال منحرف شده و شاخه امامقلي نيزبه آن اضافه شده و به نام بارون چاي خوانده مي شود. سپس به سمت مشرق جريان يافته پس از عبور از شهر ماكو در پلدشت به رودخانه ارس مي ريزد.

دوم ناحيه خوي:

در اين ناحيه رودهاي قطور چاي – الند چاي و آق چاي وجود دارند كه به آنها آب چشمه هاي پراب شاهانك و ائواوغلي اضافه مي گردد.آق چاي كه رودخانه پرآبي است با سرشاخه هاي متعددي كه از رشته هاي آق داغ سرچشمه مي گيرد پس از عبور از دشت قره ضياءالدين در محل مراكند به قطور چاي مي پيوندد. قطورچاي از دامنه هاي شمالي رشته كوه منگنه در خاك تركيه سرچشمه گرفته و در جهت شرق به غرب در محل ميله مرزي 288 وارد خاك ايران مي شود.الند چاي نيز به قطور چاي پيوسته و در نهايت به ارس مي پيوندند.

حوضه آبريز درياچه اروميه

غير از رودهايي كه اشاره شد مابقي رودهاي استان به حوضه آبريز درياچه اروميه مي ريزند كه اشاره مي شود.

اول ناحيه سلماس:

در اين ناحيه رودهاي ديرعلي سو – زين دره و زولاچاي جريان دارند. اين رودها به زولاچاي پيوسته پس از مشروب كردن حوزه سلماس در شمال كنگرلو وارد درياچه اروميه مي شود.

دوم ناحيه اروميه:

در اين ناحيه روهاي نازلوچاي – روضه چاي – شهرچاي و باراندوزچاي وجود دارند كه در نهايت همگي وارد درياچه اروميه مي شوند.

-شهرچايي يا «بكشلوچاي و بودسير يا بوده سو» از داخل شهر اروميه مي گذرد. آب اين رودخانه ها مصرف ساكنين شهر را تأمين مي كند و نيز به مصرف اراضي بكشلو و جلگه اروميه مي رسد.

نازلوچاي : اين رودخانه از كوه هاي ايران و تركيه سرچشمه مي گيرد ، از شعبات متعددي تشكيل مي شود كه عبارتند از : سروچاي يا رودخانه سرو كه از دو شعبه برادوست و سرو تشكيل مي شود و سرچشمه آنها در خاك كشور تركيه است.

رود روضه چاي : آب روضه چاي از ارتفاعات كاني گوران در كلهر سرچشمه مي گيرد.

رود باراندوزچاي : اين رود از كوه هاي مرزي ايران و تركيه و كوه هاي حدفاصل گدارچاي واز باراند وز چاي سرچشمه مي گيرد. اين رود از روستاهاي باراندوز گذشته در حيران وارد درياچه اروميه مي شود.

سوم ناحيه نقده:

رودخانه گدار در اين ناحيه جاري است ، از سه شعبه اصلي رود اشنويه ، گدار و چم غلطيان تشكيل شده است. حوزه آبريز آن درياچه اروميه است.

چهارم ناحيه مهاباد:

رود مهاباد : اين رود از ميان ارتفاعات پيرانشهر و سردشت مي گذرد و از هم پيوستن دو شاخه اصلي «بيطاس» و «ده بكر» به وجود مي آيد .رودخانه مهاباد پس از گذشتن از شمال غربی مهاباد در غرب

سيمينه رود و شرق گدار وارد درياچه اروميه مي شود.

پنجم ناحيه مياندوآب:

در اين ناحيه رودهاي زرينه رود و سيمينه رود جاري است.زرينه رود (جغاتي) اين رودخانه از كوههاي چهل چشمه كردستان بين سقز و بانه سرچشمه مي گيرد و پس از عبور از شرق مياندواب در جلگه آبرفتي به چند شاخه تقسيم مي شود و از گوشه جنوب شرقي به درياچه اروميه مي ريزد. طول اين رودخانه سيصد كيلومتر است.

سيمينه رود (تاتائو)

اين رودخانه از ارتفاعات سقز (حوالي زنجان و ترجان) در جنوب درياچه اروميه سرچشمه مي گيرد و پس از عبور از بوكان و غرب مياندوآب و دشت حاصلخيز شامات به باتلاق هاي جنوب شرقی دریاچهارومیه مي ريزد (افشار سیستانی،1369،صص64-61).

میانگین امتیار کاربران: / 9
ضعیفعالی