معرفی آذربایجان غربی - معرفی و پیشینه تاریخی آذربایجان غربی
سابقه تاريخي استان آذربايجان غربي در تقسيمات كشوري
پس از استقرار حكومت قاجاريه و در زمان فتحعلي شاه ، ايران به پنج ايالت و تعدادي ولايت بزرگ و كوچك (درجه اول و دوم) تقسيم گرديد كه گاهي عنوان مملكت زير داشتند ايالت هاي مزبور آذربايجان (غربي و شرقي) ، خراسان ، خوزستان ، فارس و كرمان بوده اند.ناصرالدين شاه در اواسط سلطنت خود ، كشور را به چهار ايالت و 23 ولايت تقسيم كرد. ايالت ها به شرح زير بودند:
1- آذربايجان
2- خراسان و سيستان
3- فارس و لارستان
4- كرمان و بلوچستان
تا برقراري حكومت مشروطه مقررات مدون و ثابتي براي تقسيمات كشوري وجود نداشت تا اينكه مظفرالدين ميرزا در 18 خرداد 1275 شمسي به سلطنت رسيد. بر اثر اقدامات همه جانبه آزاديخواهان در 13 مرداد 1285 شمسي مظفرالدين شاه فرمان مشروطيت را صادر كرد.
در اصل سوم متمم قانون اساسي ايران درباره تقسيمات كشوري مقرر مي شود :
«حدود مملكت ايران و ايالات و ولايات و بلوكات آن تغييرپذير نيست مگر به موجب قانون»
در سال 1287 شمسي با تلاش نمايندگان مجلس شوراي ملي قانون تشكيل ايالت ها و ولايت ها تصويب مي شود.در ماده دوم آن تقسيمات كشوري ايران بدين شرح ذكر گرديده است :
«ايالت قسمتي از مملكت است كه داراي حكومت مركزي است و فعلا منحصر به 4 ايالت ميباشد.»
آذربايجان- كرمان و بلوچستان – فارس و بنادر – خراسان و سيستان.
ولايت نيز چنين تعريف شده است:
«ولايت قسمتي از مملكت و حاكم نشين جز است كه داراي يك شهر حاكم نشين و توابع باشد اعم از اينكه حكومت آن تابع پایتخت يا تابع مركز ايالتي باشد»در قانون مزبور نامي از ولايت و تعداد آنها برده نشده ولي در عمل 12 ولايت وجود داشته است.
تقسيماتي كه در 1286 شمسي انجام شده بود تا سال 1316 معتبر بود ولي در اين سال مجلس شوراي ملي ، تقسيمات جديد كشور را تصويب مي كند و دولت اجازه مي يابد كه پس از مطالعات لازم كشور را به موجب وسعت و اهميت به استان ، شهرستان و بخش تقسيم كند و در اين زمان به موجب قانون تقسيمات كشوري مملكت به 10 استان و 49 شهرستان تقسيم مي شود.در اين تقسيم بندي منطقه آذربايجان به دو استان آذربايجان شرقي (استان سوم و آذربايجان غربي استان چهارم تقسيم شد)در اين تقسيم بندي استان سوم شامل تبريز – اردبيل و استان چهارم شامل خوي – اروميه – مهاباد – مراغه و بيجار بود.
طرح تفصيلي اين تقسيم بندي تا سطح بخش براي استان چهارم به شرح زير بوده است:
خوي : ماكو – سيه چشمه – پلدشت – سلماس
اروميه : اروميه – اشنويه – سلدوز (نقده)
مهاباد : مهاباد – بوكان – سردشت – بانه – سقز – شاهين دژ – تكاب
مراغه : مراغه- مرحمت آباد – سراسكند – ميانه
بيجار : بيجار
در خرداد ماه 1325 شمسي همزمان با به قدرت رسيدن فرقه دمكرات آذربايجان به رهبري پيشه وري، دو استان سوم و چهارم درهم ادغام شده و استان آذربايجان را تشكيل مي دهند اما اين اتحاد ديري نپائيد ، چنانکه در سال 1337 طي قانوني كه در آبان ماه همان سال تصويب و به مورد اجرا گذاشته شد ، آذربايجان دوباره به دو استان و به شكل قبلي، استان هاي سوم و چهارم تقسيم گرديد كه استان چهارم ، آذربايجان غربي شامل شهرهاي زير بود:
رضائيه (اروميه) - خوي – شاپور (سلماس) – مهاباد و مياندوآب (افشار سیستانی،1369،ص416-415).
«شايان ذكر است در زمان سلطنت رضاشاه اسامي اغلب شهرهاي مرزي تغيير نام يافت و از سال 1305 ش شهرهاي سلماس (شاهپور) – اروميه (رضائيه) – سلدوز (نقده) – ساوجبلاغ مكري (مهاباد) نام گرفتند (کاویانپور،1378،ص352).
در سال 1339 كشور در قالب 14 استان ، 6 فرمانداري كل (شهرستان) ،139 فرمانداري (شهر) و 449
بخشداری تقسیم می شودودرسال 1345ازلحاظ تقسیمات کشوری،کشور به14 استان و 9 فرمانداری کل تقسیم میشود ( افشارسیستانی،1369،صص418-417) .
با انقلاب شكوهمند اسلامي كه در بهمن ماه سال 1357 به پيروزي رسيد تغييراتي در اين تقسيمات صورت گرفت. كشور ايران در سال 1365 به 24 استان و 195 فرمانداري و استان آذربايجان غربي به 9 شهرستان – 19بخش – 20 شهر – 64 دهستان و 3206 آبادي تقسيم گرديد(افشارسیستانی،1369،ص419).
| < قبلی | بعدی > |
|---|