معرفی آذربایجان غربی - معرفی و پیشینه تاریخی آذربایجان غربی
تن پوشها:
كراس: پيراهني است آستين دار وبه رنگ سفيد، با يقه اي ايستاده كه با چند رديف دگمه بسته مي شود. جنس آن از كتان بوده در سردست هاي مربوطه داراي زايده هاي سه گوشي است كه سوراني «sorâni» ناميده مي شود.
سخمه «saxma»: جليقه اي است كه از روي كراس
پوشيده مي شود.
برغوز:«barxuz »: شلواري است كه بر خلاف شلوارهاي مردان كرد جنوب استان داراي خشتكهاي راست ودم پايي نسبتاً گشاد است.
راني«râni»: پيراهني است ازجلو باز و بدون دگمه كه از روي سخمه مي پوشند. اين پيراهن آستين دار بوده و يقه اي ساده دارد.
پستك «pasta»: جليقه اي است بدون آستين كه از جنس نمد بافته شده است .
شوتيك «šutik»: شالي است بلند و با جنسي از پارچه هاي نايلوني كه به دور كمر بسته مي شود.
پوشاك زنان ايل هركي:
كوفي «kufi»: كلاهي است از جنس نمد نرم با ريشه هايي در دور آن. اين كلاه را با بندي كه در زير چانه قرار مي دهند روي سر محكم مي كنند.
زمال «dezmal»: روسري چهارگوش ريشه داري است كه زنان تركمن هم از آن استفاده مي كنند.
درپي «darpi»: شلوار خشتك داري است كه از جنس پارچه هاي نخي يا پشمي دوخته مي شود معمولاً دم پاي درپي با كشي كه در ليفه ي آن جاي داده مي شود بر روي پاها محكم مي شود.
كراس «krša»: پيراهن بلندي است داراي يقه اي گرد و ساده كه از ناحيه ي جلو يقه به اندازه تقريبي 20 سانتيمتر باز است. نيم تنه ي بالايي كراس ساده ولي نيم تنه ي پاييني گشاد و در ناحيه ي روي شكم چين دار است.
فيستان «fistân»: بالاپوش آستين دار بلند، و بدون دكمه اي است كه تا روي پا مي رسد. فيستان از جنس پارچه هاي مخملي زري دار تهيه شده و آستري آن را از جنس چيت انتخاب مي كنند.
جليقه: جنس جليقه از نوع فيستان بوده و داراي آستين هاي كوتاهي است. جليقه از جلو باز بوده و بدون دگمه است.
شَلمه «šalma»: همان شال كمر زنان است كه از جنس ترمه نسبتاً ضخيم تهيه مي شود. طول شلمه معمولاً يك و نيم برابر دور كمر فرد مي شود.
پوشاك كردهاي ساكن در جنوب استان
سرپوش هاي مردانه:
كِلاو «kelâv»: عرق چيني است با طرح كاسه اي كه در رنگ هاي سياه و سفيد بافته مي شود.
جمه داني «jamadâni»: دستمال چهارگوش با كناره هاي ساده يا ريشه داري است كه مردان دور كلاه خود مي پيچند.
تن پوشها :
معمولاً مردان كرد ساكن در شهرها و روستاهاي جنوب استان اعم از: شهرستانهاي اشنويه، سردشت، پيرانشهر، مهاباد و بوكان از سه مدل لباس به نامهاي رانك جوغه، كواپاتول و مرادخاني استفاده مي كنند كه به شرح زير توضيح داده مي شود.
كوا «kavâ»: تن پوشي است آستين دار، با چند رديف دكمه كه بلندي آن تا روي ران شخص مي رسد. با توجه به سليقه ي پوشندگان آن آستين هاي كوا مي تواند سردشت و دكمه دار يا ساده و بدون سر دست باشد.
پاتول «pâtul»: پاتول در واقع شلوار تن پوش ذكر شده است كه داراي پارچه اي گشاد و خشتك دار و دم پايي نسبتاً تنگ است.
جوقه «joqe»: تن پوش پيراهن مردانه اي است كه از جلو باز بوده و فاقد دكمه و يقه است. جوغه آستين دار بوده و بلندي آن تاروي ران مي رسد. اين تن پوش نسبت به پارچه هاي ديگر اين است كه پارچه آن توسط بافندگي جولايي از موي بز بافته مي شود.
رانك «rânka»: رانكَ در واقع شلوار جوقه بوده و طرح و شكلي همانند پاتول دارد.
مراد خاني: نوع ديگر پيراهني كه بيشتر مردان مسن برتن مي كنند موسوم به مراد خاني است. تنها تمايز اين پيراهن با كوا در نوع يقه ي آن است كه بر گرد ساده اي دارد.
كراس: كراس همان پيراهن مردان كرد است كه در ايام قديم از پارچه هايي به رنگ سفيد و از جنس نخي تهيه و دوخته ميشد. اين پيراهن داراي يقه ي آخوندي بوده و با چند دكمه كه در ناحيه ي جلو به آن دوخته شده و به هم محكم مي شوند.
در كراس هاي قديمي زايده مثلثي شكل از جنس پارچه هاي نخي و به رنگ سفيد در انتهاي آستين ها دوخته مي شد كه به انگو چيك «angučik» يا سوراني «sorâni» معروف بود. معمولاً پس از پوشيدن كوا انگو چيك ها را از سردست بيرون آورده و از مچ تا نزديك آرنج آنها را روي ساعد دست مي پيچند. امروزه استفاده از سوراني به ندرت مشاهده مي شود.
- پِشتِند «peštend»: پشتِند همان شال دور كمر مردان است كه معمولاً از پارچه هايي با جنس نخي گلدار و به طول 4 الي 5 متر تهيه مي شود.
- پَسته «pasta»: تن پوش نمدي جليقه مانندي است كه فاقد دگمه و آستين بوده و مختص مردان كُرد است. اين تن پوش معمولاً در فصل زمستان مورد استفاده مردان ميان سال و مسن است.
پاي پوش هاي مردانه:
- كالاش «kâlâš»: كالاش در واقع همان گيوه است كه زيره ي آن را از نوارهاي پارچه اي به هم فشرده تهيه مي كنند. معمولاً رويه آن را زنان از نخ هاي سفيد رنگ بافته و به دست گيوه دوز مرد ميسپارند. اين نوع كفش اغلب از شهر سردشت تهيه شده و امروزه به ندرت مورد استفاده قرار مي گيرد.
- كاله «kâle»: يا به عبارتي چاروق از جمله پاي پوش هاي مردان در ايام قديم بود كه زيره و كنارههاي آن به طور يك دست از پوست سر گاو تهيه شده و رويه ي آن به وسيله ي تسمه هايي از پوست به صورت حصيري به هم بافته مي شد. در حال حاضر از اين نوع پاي پوش هيچ گونه اثري مشاهده نمي شود. امروزه اكثريت مردان از كفش هاي متداول ساخته شده از مواد نفتي يا كفش هاي چرمي استفاده مي كنند.
استفاده از جوراب هاي پشمي موسوم به گوروي «goravi»، بافته شده از پشم گوسفند توسط زنان روستا از معمول ترين پاي پوش هاي مردان است كه امروزه هم كم و بيش مي توان در پاي مردان مسن مشاهده كرد.
پوشاك زنانه:
سرپوش هاي زنان:
- دسمال «dasmâl»: روسري سه گوش دراز و توري است كه هنگام بستن، گوشه ي كوچك و پهن آن را در پشت قرار داده و دو گوشه ي بلند ديگر را از زير چانه به صورت مورب بر روي هم گذاشته و از پشت به هم گره مي زنند.
- لاچيكه «lâčika»: نوعي روسري چهارگوش نخي است كه براي بستن آن دو گوشه ي متقاطع آن را روي هم قرار داده و به شكل سه گوش در مي آورند. پس از اين كه آن را روي سر انداختند، يك گوشه در پشت فرد قرار گرفته و دوگوشه ي ديگر را در زير چانه به هم گره مي زنند.
- كوچكو چرخَه «kučku čarxa»: كلاه مانندي است كه از پارچه هاي لطيف رنگي و به شكل گرد تهيه مي شود. زنان پس از اين كه آن را بر روي سر خود گذشتند. دستمال يا روسري خود را به دور آن مي پيچيدند. در حال حاضر اين نوع كلاه كاربرد خود را از دست داده است.
تن پوش هاي زنان:
- كراس «kerâs»: پيراهن معمولي زنان كرد است با طرحي ساده و چين داره نيم تنه ي پايين چين دار بوده و بلندي آن تا روي پاها مي رسد. نيم تنه بالاي كراس داراي يقه اي گرد و ساده و آستين دار است در ناحيه ي سر دستهاي آستين داراي زايده مثلثي شكل بلندي است كه «ان گوچيگ» ناميده مي شود. معمولاً زنان دو سر كوچك آن را به هم گره زده و به پشت سر خود مي اندازند.
- درپي «darpi»: در پي همان شلوارهاي متداول زنان است كه داراي پاچه اي نسبتاً گشاد و دم پايي معمولي است، و براي اين كه دم پاي اين شلوار مچ پا را پوشش دهد در ليفه آن بند كشي مي اندازند.
- پيشتند «pištend»: پيشتند همان شال دور كمر زنان است كه در اندازه هاي 4 الي 6 متري تهيه مي شود. زنان اين شال را بطور خيلي ساده و از روي هم ما بين كمر و بالاي باسن خود مي پيچند.
- كولوجه «kuluje»: جليقه اي است آستين دار كه زنان آن را از روي كراس مي پوشند. بلندي آن تا كمر رسيده و تنها يك دكمه براي بستن داشت.
پاي پوش هاي زنان:
معمول ترين كفشي كه زنان در ايام قديم مي پوشيدند همان كاله «kâle» = (چاروق) بود كه طرح و شكلي همانند كالهيِ مردان داشت. در حال حاضر زنان به جاي
چاروق از كفش هاي معمول چرمي و لاستيكي كه به وفور در
بازار يافت مي شود استفاده مي كنند.
پوشيدن جوراب هاي پشمي بافته شده از پشم گوسفند در ايام
قديم از معمول ترين جوراب ها بود كه بيشتر در فصل زمستان
مورد استفاده قرار مي گرفت.درحالحاضرزنان ازجورابهاي
ماشيني استفاده مي كنند.
| < قبلی | بعدی > |
|---|