استان آذربايجان غربي در شمال غرب ايران قرار دارد و از شمال به جمهوري خودمختار نخجوان از جنوب به استان كردستان، از مغرب به تركيه و عراق، و از شرق به استان آذربايجان شرقي و زنجان محدود است. مساحت آن 37412 كيلومترمربع و داراي 17 شهرستان، 38 شهر، 40 بخش، 113 دهستان، و 3227 پارچه آبادي است که عبارت است از: اروميه، اشنويه ، بوكان، پلدشت ، پيرانشهر، تكاب،جايپاره، خوي، چالدران ، سردشت، سلماس، شاهين‌دژ، شوط ، ماكو، مهاباد، مياندوآب، و نقده . مركز استان نيز شهر اروميه است

تاريخچه. آذربايجان غربي از كهن‌ترين سرزمين‌هاي ايران بوده و پيشينه تمدن آن به هزاره‌هاي قبل از ميلاد مي‌رسد. بنابر روايات زردشتي و نظر مورخان اسلامي، آذربايجان مهد زردتشت و دين زردشتي و شهر شيز (اروميه) زادگاه او بوده است (8: ج 1، ص 195؛ 40:18؛2: ج 1، ص 142)، هرچند كه بررسي‌هاي زبان‌شناختي در اوستا اين معني را تأييد نمي‌كند (8: ج 1، ص 195). بر اساس همان روايات زردشتي است كه در كتاب‌هاي اوستا، بندهش، و ساير كتاب‌هاي پهلوي، آب درياچه اروميه مقدس شمرده شده است (2: ج 1، ص 142). در زمان سلوكيان و اشكانيان، كه دوره رواج فرهنگ يوناني در ايران بود، آذربايجان تحت حكومت روحانيان زردشتي باقي ماند و آنان از آيين زردشتي و سنن ملي در برابر فرهنگ يوناني پاسداري كردند (8: ج 1، ص 195).
اکثریت مردم این استان پیرو دین اسلام و مذهب شیعه بوده؛ ولی مردم شهرهای مهاباد، سردشت و پیرانشهر بیشتر اهل تسنن و کرد نشین هستند. تعدادی از اقلیت های مسیحی، یهودی و زرتشتی نیز در ارومیه زندگی می کنند.
آذربایجان در فارسی میانه؛ آتورپاتکان، در آثار کهن فارسی؛ آذربادگان و در فارسی کنونی آذربایجان نامیده می شود. تاریخ باستانی آذربایجان با تاریخ قوم ماد درآمیخته است. قوم ماد پس از مهاجرت به ایران، قسمت های غربی ایران از جمله آذربایجان را تصرف کرد. بعد از غلبه اسکندر مقدونی بر ایران، سرداری به نام آتوپارت در آذربایجان ظهور کرد و این سرزمین به نام آتوپارتگان معروف شد. در زمان حکومت سلوکی ها، ناحیه آتوپارتگان پناهگاه و تکیه گاه ایرانیت در مقابل یونانیت شد. حکومت های محلی متعددی قدرت را در آذربایجان به دست گرفتند. پس از تصرف آذربایجان به دست شاه اسماعیل اول صفوی، آذربایجان مرکز عمده گردآوری قوای نظامی برای شاهان صفوی گردیده و در زمان صفویه آذربایجان محل جنگ های خونین میان سپاهیان ایران و عثمانی شد که جنگ چالدران از عمده ترین آنها به شمار می رود. در آن جنگ سید صدرالدین وزیر اعظم شاه اسماعیل صفوی به شهادت رسیده و مقبره ایشان هم اکنون در چهار کیلومتری شهر چالدران در روستای سعدل قرار دارد.
این استان یکی از دیدنی ترین استان های کشور، با آثار تاریخی، طبیعی و جذابیت های گردشگری فراوان است. از لحاظ تعداد نقاط دیدنی، شاید کمتری استانی در ایران قدرت رقابت با آذربایجان غربی را داشته باشد. وجود آثار باستانی همچون تخت سلیمان، تپه حسن لو، قره کلیسا و ... با قدمت بسیار طولانی، نشان از تمدن کهن این منطقه از کشور عزیزمان دارد.

جمعیت :
براساس سرشماری عمومی نفوس و مسکن آبان ماه سال 1375 ش ، جمعیت استان آذربایجان غربی تعداد 2496320 نفر است . از این تعداد 68/52 در صد در نقاط شهری و 31/47 درصد در نقاط روستایی سکونت دارند و بقیه غیر ساکن هستند . طبق این سرشماری از کل جمعیت استان 1.269.220 نفر مرد و 1.227.100 نفر زن هستند . از جمعیت استان آذربایجان غربی 30/40 در صد در گروه سنی کمتر از 15 سال ، 62/55 درصد در گروه سنی 15 تا 64 سال و 08/4 در صد در گروه سنی 65 سال و بیشتر از ظان قرار دارند .
56/99 درصد از جمعیت این استان را مسلمانان تشکیل می دهند . این نسبت در نقاط شهری 35/99 در صد و در نقاط روستایی 81/99 درصد است . طبق سرشماری یاد شده ، از 2140217 نفر جمعیت شش ساله و بالاتر استان 02/69 درصد باسواد هستند . در این استان نسبت با سوادی در بین مردان 09/79 درصد و در بین زنان 65/58 درصد است .

نژاد:
با توجه به مطالعات باستان شناسی ، سابقه سکونت در این نقطه از ایران زمین به هزاره نهم ق . م باز میگردد . در هزاره های دوم و سوم ق . م حکومتهایی در این سرزمین شکل گرفت که هنوز آثاری از آنها در تپه های باستانی وجود دارد . بعدها با ورود اقوام آریایی و اختلاط آنها ، این نژادها در هم آمیختند . پس از اسلام نیز اقوام دیگری از جمله ترکان و مغولان در این سرزمین سکنی گزیدند و با مردمان آن در آمیختند .زبان :

زبان آذری یا ترکی آذری به زبانی اطلاق می شود که امروزه بیشتر سکنه منطقه آذربایجان به آن تکلم می کنند . آذری زبان متداول مردم آذربایجان بوده و زبان ترکی با نفوذ تدریجی ترکان سلجوقی در سال 431 ه . ق در این منطقه رایج شده است .

مذهب :

بیشتر مردم آذربایجان غربی مسلمان و شیعه اثنی عشری هستند مذهب تشیع در ارومیه و شهرهای شمالی این استان و تسنن در نواحی جنوبی آن متداول است . همچنین سایر اقلیت های مذهبی از جمله ارامنه و آسوریان نیز از پیش از اسلام در این منطقه زندگی می کنند . در حال حاضر عده ای از برادران و خواهران کلیمی مذهب نیز در آذربایجان غربی ساکن هستند .

^{مآخذ:
1)"ارمنستان". دايره‌المعارف فارسي، ج1، ص102؛ 2) افشارسيستاني، ايرج. نگاهي به آذربايجان غربي. ]تهران [: مؤسسه انتشاراتي و آموزش نسل دانش، 1369؛ 3) انزلي، حسن. اروميه در گذر زمان. اروميه: انتشارات انزلي، 1378؛ 4) تعاوني، شيرين (خالقي)؛ عزيزي، ايراندخت. راهنماي مراكز اسناد و كتابخانه‌هاي تخصصي، اختصاصي و دانشگاهي. ويرايش 2. تهران: كتابخانه ملي جمهوري اسلامي ايران، 1370؛ 5) "تعداد كل كتابخانه و كتاب در سطح مدارس كشور: گزارش شماره 8". ]تهران[: وزارت آموزش و پرورش، 1378 (پلي‌كپي)؛ 6) دولت‌آبادي، عزيز. كتابخانه‌هاي آذربايجان. تبريز: اداره كل آموزش و پرورش آذربايجان شرقي، 1350؛ )7 همو. "كتابخانه‌هاي ارامنه در آذربايجان". هور. س. اول، 5 و 6 (1350): 68-69؛ 8) زرياب‌خويي، عباس. "آذربايجان: تاريخ و جغرافياي تاريخي". دايره‌المعارف بزرگ اسلامي. ج 1، ص 194-207؛ 9) شناسنامه كتابخانه‌هاي عمومي كشور. تهران: هيأت امناي كتابخانه‌هاي عمومي كشور، دبيرخانه، 1370؛ 10) عقيقي بخشايشي، عبدالرحيم. مفاخر آذربايجان. قم: دفتر نشر نويد اسلام، 1378؛ 11) قاسمي پويا، اقبال. مدارس جديد در دوره قاجاريه، بانيان و پيشروان. تهران: مركز نشر دانشگاهي، 1377؛ 12) "قره كليسا". دايره‌المعارف فارسي ]مصاحب[، ج 2، ص 2042؛ 13) "گزارش عملكرد سه ماه دوم كتابخانه‌هاي عمومي كشور". [تهران[: هيأت امناي كتابخانه‌هاي عمومي كشور، دبيرخانه، 1378، (پلي كپي)؛ 14) گزارش فرهنگي كشور: 1376. تهران: وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي، معاونت پژوهشي و آموز، مركز آمار و برنامه‌ريزي پژوهش‌هاي فرهنگي و هنري، 1378؛ 15) "ليست كتابخانه‌هاي مساجد و امكانات موجود در آنها به تفكيك استان‌ها". تهران: ستاد عالي هماهنگي و نظارت بر كانون‌هاي فرهنگي و هنري مساجد، مديريت امور كتابخانه‌ها، 1378 (پلي‌كپي)؛ 16) "ليست مراكز بر اساس استان‌ها" [تهران]: كانون پرورش فكري كودكان و نوجوانان، معاونت فرهنگي، 1377-1378 (پلي‌كپي)؛ 17) مركز آمار ايران. سرشماري عمومي نفوس و مسكن :1375 استان آذربايجان شرقي. تهران: مركز آمار ايران، 1376؛ 18) مشكور، محمدجواد. نظري به تاريخ آذربايجان و آثار استاني و جمعيت‌شناسي آن. تهران: انجمن آثار ملي، 1349؛  19) همايون فرخ، ركن‌الدين. كتاب و كتابخانه‌هاي شاهنشاهي ايران. تهران: وزارت فرهنگ و هنر، اداره كل نگارش، 1347.}

West Azarbaijan Province

West Azerbaijan province is located in the North West of Iran and Nakhichevan Autonomous Republic to the north to the south of Kurdistan Province, west to Turkey and Iraq, and East Azarbaijan and Zanjan province is limited. It has an area of 37,412 kilometers and 17 city, 38 cities, 40 districts, 113 villages, 3227 and Abadi fabric that is: Urmia, Oshnavieh, Boukan, Poldasht, Piranshahr, Takab, Jayparh, Khoy, Chaldoran, Sardasht, Salmas, Shahindej, Showt, Maku, Mahabad mentioned, and tinsel. Province is the city of Urmia
History. West Azerbaijan territories of the oldest civilizations of Iran and its history Hzarhhay BC arrives. According to Zoroastrianism, and historians and Islamic traditions, Azerbaijan, and religion of Zoroastrianism and care Zrdtsht City Shays (Urmia) was the birthplace (8: C 1, p. 195; 40:18; 2: c. 1, p. 142), although linguistic investigations Avesta means does not confirm (8: C 1, p. 195). Zoroastrianism is based on the narratives in the books of Avesta, Bndhsh, and other Pahlavi books, Urmia Lake water is considered sacred (2: c 1, p. 142). At the time of Parthian and Seleucid Empire, the term was common in Iran, Greece, Azerbaijan remained under the rule of the clergy and their Zoroastrianism Zoroastrianism religion and national traditions in the Greek culture they guard the (8: C 1, p. 195).
The majority of people in this province and the Shiite followers of Islam, but the towns of Mahabad, Sardasht and Piranshahr more are predominantly Sunni and Kurdish. Number of minority Christians, Jews and Zoroastrians also live in Urmia.
Middle Persian Azerbaijan; Tvrpatkan in the works of ancient Persian; Zrbadgan in Azerbaijan is now called Persian. On the ancient history of Azerbaijan people is Mud Dramykhth. Median after immigrating to the people of Iran, parts of western Iran, including the occupied Azerbaijan. After Alexander the Macedonian domination of Iran, Sardari Tvpart name emerged in Azerbaijan and the land became known as Tvpartgan. At the time of Seleucid rule, the area shelters and Tvpartgan fulcrum in front of a club was Yvnanyt. Several local governments in power in Azerbaijan took. After the conquest of Azerbaijan to the first Safavid Shah Ismail, Azerbaijan's main center for collecting military forces have been Safavid kings and Azerbaijan during the Safavid place bloody war between Iran and the Ottoman Empire was the hosts that most of them Chaldoran war is considered. The War Minister Seyed Sadreddin Azam Ismail Safavi martyred and his tomb now four kilometers from the city Chaldoran Sdl village is located.
Saskatchewan Province, one of the most spectacular country, with historical monuments, natural attractions and tourism is abundant. Number of landmarks, perhaps less provincial power in competition with the West Azerbaijan have. There are monuments such as bed Suleiman Hassan Lou Hill, Azerbaijan and the church ... Old or very long, that ancient civilization in this region of our country is

با توجه به اهمیت حوزه اطلاع رسانی ، پورتال جامع غیردولتی استان آذربایجان غربی در جهت تنظیم و گردآوری بزرگترین مجموعه اطلاعات اینترنتی استان آذربایجان غربی طراحی شده است .

این تارنما در ستاد ساماندهی سایتهای اینترنتی ایرانی به ثبت رسیده و هیچ وابستگی به نهادها و سازمانهای دولتی ندارد و همچنین فعالیت سیاسی در دستور کار آن نبوده و نخواهد بود.

شما نیز در این حرکت علمی و فرهنگی با ما سهیم باشید. تماس با ما

هنوز در ابتدای راهیم !